Zasady gry w tenisa. Co warto wiedzieć zaczynając przygodę z tenisem ziemnym?

Niejednokrotnie tenis ziemny jest określany mianem prestiżowego. Faktycznie, ma w sobie coś, co przyciąga biznesmenów czy gwiazdy, ale przecież gry w tenisa ziemnego może spróbować absolutnie każdy. Co zrobić, aby wygrać gema? Co oznacza tie break? Sprawdź zasady gry w tenisa ziemnego!

Tenis zasady

Tenis to sport, który łączy precyzję, strategię i dynamikę, a jego zasady są stosunkowo proste do opanowania. Mecz rozgrywany jest na korcie podzielonym siatką, a celem każdego zawodnika jest zdobycie punktów poprzez przebicie piłki na stronę przeciwnika w taki sposób, aby ten nie zdołał jej odebrać. Gra toczy się w setach, które składają się z gemów – aby wygrać seta, należy zdobyć określoną liczbę gemów, zwykle co najmniej sześć z przewagą dwóch. Wynik w gemach podaje się w nietypowej skali: 15, 30, 40, a następnie „gem”, co może na początku wydawać się zagadkowe, ale szybko staje się intuicyjne.

Jednym z kluczowych elementów tenisa jest serwis, czyli wprowadzenie piłki do gry. Serwujący ma do dyspozycji dwie próby, a serwis musi trafić w wyznaczone pole serwisowe po przekątnej kortu. Podczas wymiany piłka może odbić się od kortu tylko raz, a zawodnicy mogą uderzać ją różnymi technikami, w tym z użyciem rotacji, aby zmylić rywala. Zasady przewidują także sytuacje takie jak „deuce” (remis w gemie), gdzie gracze muszą zdobyć dwa punkty z rzędu, aby wygrać. Choć podstawy są proste, różnorodność sytuacji na korcie sprawia, że tenis oferuje niekończące się możliwości strategicznej rywalizacji.

Podstawowe zasady gry w tenisa

Mecz tenisa ziemnego rozgrywa się pomiędzy dwoma lub czterema zawodnikami, jeśli mówimy o deblu, kiedy rywalizują ze sobą pary. Rywalizują ze sobą przedstawiciele tej samej płci, a jedynie w przypadku gry podwójnej duety mogą być mieszane. Głównym założeniem tenisa ziemnego jest odbijanie piłki za pomocą rakiety ponad siatką na połowę przeciwnika w taki sposób, aby jemu nie udało się zareagować – to znaczy, aby piłeczka odbiła się od nawierzchni więcej niż raz. W ten sposób obaj zawodnicy zdobywają punkty, które można też zyskiwać w wyniku błędu rywala. Jeśli zawodnik wygrał sześć gemów (co najmniej cztery punkty na koncie i dwa punkty przewagi nad przeciwnikiem w każdym), daje mu to zwycięstwo seta. Aby wygrać mecz, tenisista musi zwyciężyć w dwóch setach (czasem w trzech).

Punktacja w tenisie ziemnym

Liczenie punktów w tenisie na pierwszy rzut oka nie należy do łatwych rzeczy. O ile same sety i gemy są jak najbardziej zrozumiałe, o tyle wewnątrz tych drugich robi się już nieco bardziej skomplikowanie.

Kluczową kwestią w każdym meczu tenisowym jest to, żeby wygrać gema. Do tego potrzebne są cztery punkty, ale z zastrzeżeniem dwóch punktów przewagi. Zarówno przegrane, jak i wygrane gemy składają się z dość nietypowego zapisu punktacji. Zdobywa się bowiem kolejno 15, 30 oraz 40 „oczek”, które są podstawą naliczania punktów. Czwarta wygrana piłka oznacza wygranie gema. Może oczywiście dojść do sytuacji, w której na tablicy wyników pojawi się wynik 40:40, czyli równowaga. W takim przypadku gema wygra zawodnik, który zdobędzie dwa punkty z rzędu. Po zdobyciu pierwszego, zyskuje on tak zwaną przewagę (zapis AD, od angielskiego advantage). Jeśli następnie zapunktuje przeciwnik, znów następuje równowaga. Dlatego tenisista musi wygrać piłkę w dwóch następujących po sobie przypadkach i w rezultacie następuje wygranie gema.

Później sprawa jest już zdecydowanie prostsza. Jeśli zawodnik wygrał sześć gemów, okazał się lepszy od rywala, w rezultacie wygrywając seta. Aby wygrać seta, zawodnik potrzebuje ich takiej właśnie liczby, ale z jednym ważnym zastrzeżeniem – dwóch punktów przewagi. Określają to jasno zasady gry w tenisa. Może być więc tak, że seta wygrał zawodnik osiągając rezultat w gemach 6:4, ale nie może być już 6:5. Z tego powodu mówi się, że konkretny gracz musi wygrać minimum sześć gemów, bo może to być równocześnie wynik 7:5. Sytuacja zmienia się, kiedy pojawi się rezultat 6:6. Wówczas rozgrywa się tie break, który definitywnie daje zwycięstwa seta.

Tenis ziemny – punktacja

Dla wielu osób, które dopiero zaczynają interesować się tenisem ziemnym zasady punktacji mogą nie być w pełni jasne.

Punktacja przedstawia się w następujący sposób:

• 0 – brak punktu
• 15 – jeden punkt
• 30 – dwa punkty
• 40 – trzy punkty
• gem – czwarty punkt kończący gema

Gem musi zakończyć się dwoma puntkami przewagi dla jegdnego z graczy. Sytuację gdy zawodnicy mają po trzy punkty, zasady gry tenisa ziemnego nazywają „równowagą”. Od tego momentu gem toczy się do osiągnięcia przez jednego z graczy dwóch punktów przewagi.

Ile jest gemów ma set?

Standordowe mecze tenisa rozgrywany jest do 6 gemów. Zawodnik, który pierwsza wygra 6 gemów wygrywa seta. Przy jednoczesnym zachowaniu przewagi przynajmniej 2 gemów. W przypadku, gdy żaden z zawodników nie jest w stanie zdobyć wymaganej przewagi dwóch gemów, zazwyczaj rozgrywany jest tie-brak. Wyjątek stanowią imprezy jednoniowe, gdzie mecze mogą składać się z setów 4-gemowych, aby rozrgrać jak najwięcej meczów. Warto zaznaczyć, że French Open jest jedynym turniejem, w którym obowiązuje zasada braku tie breaka w piątym secie.

Ile jest setów w tenisie?

Podczas gry w tenisa ziemnego do zwycięstwa w meczu potrzebne jest wygranie dwóch setów – a żeby wygrać seta, zawodnik musi wygrać minimum sześć gemów. Minimum – ponieważ obowiązuje zasada przewagi dwóch gemów. W przeciwnym wypadku pojawia się tak zwany tie break (o którym więcej poniżej).

Warto jednak wspomnieć, że w przypadku mężczyzn turnieje wielkoszlemowe (na przykład Australian Open) oraz spotkania w Pucharze Davisa odbywają się do trzech wygranych setów. Od końca lat 90. ubiegłego stulecia kobiety nie grają już żadnych meczów do trzech wygranych setów.

Do ilu setów gra się w tenisa?

Wiekszość meczów tenisa ziemnego rozgrywanych jest do momentów, aż jeden z zawodników wygra dwa sety. W wielu turniejach wysokiej rankigi również stosuje się te zasady tenisa. Jednak występują również pewne wyjątki, są nimi męskie turnieje: Wielkiego Szlema, Puchar Davisa oraz niektóre z cyklu Masters. W przypadku tych wspomnianych turniejów rozgrywka trwa do trzech wygranych setów.

Ile trwa mecz tenisa?

Tenis ziemny to sport, w którym nie występuje zegar ani odmierzany czas. W meczu gra toczy się do momentu, aż komuś uda się wygrać seta numer dwa (ewentualnie trzy, jeśli akurat taka wersja obowiązuje). Dużo również zależy od tego, czy do zwycięstwa seta zawodnicy potrzebują tie breaku, ile ich jest i jak długo one trwają. Wyjątkowo zacięty mecz potrafi trwać nawet… pięć godzin! Z reguły jednak trwają one około półtorej godziny. Co ciekawe, jeszcze kilka dekad temu przeciągające się spotkania tenisowe były normą, bo nie istniał tie break. W efekcie nie był rozgrywany jeden, decydujący gem w sytuacji remisowej, ale grano tak długo, aż ktoś uzyskał przewagę dwóch gemów. Dlatego też, żeby skrócić mecze tenisowe, wprowadzono wspomniany tie break.

Powierzchnia kortu tenisowego

Polem gry w tenisie jest kort. Jego rodzaje mogą być różne, a dzielą się na cztery zasadnicze podtypy:

Ziemna/ceglana mączka

Posiada charakterystyczną pomarańczową barwę. Z racji wysokiego tarcia i szorstkości nawierzchni piłka tenisowa odbija na niej wyżej i z mniejszą prędkością. Na takich kortach gra się podczas French Open oraz wielu innych turniejów w Europie i Ameryce Północnej.

Twarda

Korty z nawierzchnią akrylową, betonową lub asfaltową. Piłka porusza się na niej średnio szybko i średnio odskakuje. Na takich boiskach gra się w trakcie m.in. Australian Open.

Trawiasta

Na takiej murawie gra się na przykład na Wimbledonie (turniej Wielkiego Szlema), a piłki latają na nich szybko, niżej się odbijając (mniejsze tarcie).

Dywanowa

Jak sama nazwa wskazuje, w tym przypadku nawierzchnię kortu stanowią różnego rodzaju usuwalne pokrycia, jak wykładzina czy sztuczna darń. Różny może być w związku z tym także stopień odbijania piłki.

Przebieg gry w tenisa ziemnego

Każdy mecz tenisowy poprzedza losowanie połówki kortu, na której będzie grał dany zawodnik. Najczęściej odbywa się przy siatce i polega na rzucie monetą przez sędziego. Na tej podstawie decyduje się również o tym, kto jako pierwszy będzie serwował, bo ten przywilej otrzymuje się na całego gema. Gdy już się to ustali, zawodnicy stają po swojej stronie kortu i po kilkuminutowej rozgrzewce rozpoczynają spotkanie.

Zasady określające sposób wykonania serwisu

Wymianę w każdym przypadku rozpoczyna serwis – a więc na boisku znajdują się zawodnik serwujący oraz zawodnik odbierający. Każdy tenisista ma dwie próby na wykonanie poprawnego serwu, bo jeśli mu się to nie uda, punkt zdobędzie rywal. Serwujący stoi za linią końcową z prawej lub lewej strony od znaku środkowego („wypustek” prostopadły do linii końcowej), lecz przed linią boczną, zaś jego rywal może ustawić się obojętnie gdzie. Zawodnik podający nie może przekroczyć żadnej z wymienionych linii aż do momentu odbicia piłki rakietą, bo inaczej popełni błąd serwisowy. Może natomiast podrzucić piłkę i złapać ponownie (nawet jeśli ta odbije się od nawierzchni), lecz tylko jeśli nie wykonał zamachu rakietą i nie dotknął nią piłki.

Serwujący musi trafić piłką w tzw. pole serwisowe, czyli prostokąt znajdujący się tuż za siatką. Takie pola znajdują się dwa (trudno ich nie zauważyć), a celować należy w to, które znajduje się po przekątnej względem serwującego (to właśnie tam najczęściej stoi odbierający, bo tak najłatwiej mu przyjąć zagrywkę). Jeśli piłka nie trafi w wyznaczone pole, podający popełni błąd serwisowy. Po każdym punkcie zawodnik zmienia stronę, z której serwuje.

Jeśli natomiast zawodnik przebije piłkę na stronę przeciwnika, ale ta po drodze zawadzi o siatkę, wówczas następuje tzw. net. W takiej sytuacji serwujący musi powtórzyć swoją próbę, ale net nie jest traktowany jako błąd serwisowy. Innymi słowy, teoretycznie tenisista może notować nety… w nieskończoność.

Prawidłowe uderzenia podczas wymiany tenisowej

Uderzenie piłki w trakcie wymiany tenisowej, zarówno podczas gry pojedynczej, jak również podwójnej, może następować w sposób praktycznie dowolny. Najważniejsze jest to, aby umieścić piłkę w polu gry po stronie przeciwnika. Jeśli trafi się poza, punkty zdobywa rywal. Co ważne, odbierający tenisista może dopuścić do jednego odbicia piłki po swojej stronie – każde drugie to wygrana piłka oponenta. To właśnie takie zagrania są podstawą naliczania punktów. Oczywiście może uderzyć piłkę zanim ta opadnie na nawierzchnię, bezpośrednio z powietrza, co nazywa się wolejem. W trakcie wymiany piłka może odbijać się od siatki czy jej elementów i nie skutkuje to żadnymi konsekwencjami. Jeśli po takim kontakcie spadnie na pole gry, można zdobyć punkt, ale jeśli wypadnie na aut – punkt zyska rywal.

Linia w tenisie ziemnym

O czym należy pamiętać grając w tenisa, to że linie nakreślone na korcie również należą do pola gry – to znaczy zahaczenie linii piłką, chociażby o milimetr jest uznawane jako poprawne. Ich układ jest natomiast niezwykle istotny dla przebiegu spotkania. Linia końcowa to ta równoległa do siatki, położona najdalej od niej, wyznaczająca koniec boiska, z którego wykonuje się serwis. Pomiędzy nimi nakreślona jest linia serwisowa – to pomiędzy nią a siatką znajduje się pole serwisowe, w które należy trafić rozpoczynając wymianę.

W lekką konsternację mogą wprowadzać dwie linie ciągnąca się po bokach, wzdłuż całego boiska. W grze pojedynczej ta najbardziej zewnętrzna i zarazem najdłuższa na korcie (prawie 24 metry) jest… nieistotna, bo jest to linia deblowa, wykorzystywana w meczach parami. W większości meczów obserwatorów powinna więc interesować linia boczna, czyli ta znajdująca się bliżej środka boiska, bardziej „w środku”. To ona bowiem wyznacza bok pola gry w trakcie wymiany.

Zmiany stron kortu i przerwy na odpoczynek

Rywalizujący tenisiści zmieniają się stronami kortu po każdym nieparzystym gemie w rozgrywanym secie oraz po zakończeniu seta (chyba że liczba gemów w tym poprzedzającym była parzysta). Moment ten jest również ważny ze względu na przerwy, maksymalnie półtoraminutowe, które mogą wtedy zrobić sobie zawodnicy. Przerwy pomiędzy setami powinny trwać natomiast maksymalnie dwie minuty.

Błędy skutkujące zdobyciem punktu przez przeciwnika

Istotnym elementem gry tenisowej jest serwis. W jego przypadku można popełnić tak zwane błędy stóp, polegające na nastąpieniu na linię boczną lub końcową albo wejście w pole gry. Z serwowaniem wiąże się także błąd serwisowy, czyli każde niepoprawne wprowadzenie piłki do wymiany. Podwójny błąd serwisowy oznacza „darmowe” podarowanie punktu przeciwnikowi. Także naruszenie piłką siatki w przypadku serwisu jest uważane jako błąd, choć jeśli ta mimo tego wpadnie potem w pole serwisowe, nie jest to błąd serwisowy. Następuje wtedy net, czyli powtórka bez utraty żadnej próby. Rzecz jasna odbierający gracz również może popełnić błąd przy serwie przeciwnika, lecz jest on praktycznie niespotykany. Musiałby on bowiem odbić piłkę podaną przez oponenta, zanim ta znajdzie się na jego połowie. Aby tak się stało, musiałby stanąć przy samej siatce jeszcze przed zaserwowaniem, co byłoby wręcz kuriozalne.

Tenisista zdobywa punkty również wtedy, gdy przeciwnik znajdzie się po stronie rywala lub dotknie siatki rakietą, częścią ubioru ani ciała. Punkty można zyskać także wówczas, gdy odbierający dopuści piłkę do dwukrotnego dotknięcia nawierzchni lub gdy atakujący nie trafi w pole gry przeciwnika albo trafi w siatkę w taki sposób, że piłka zostanie na niej zatrzymana.

Punkty przyznaje się też w sytuacjach, kiedy przeciwnik dwukrotnie dotknie piłki rakietą albo złapie i przytrzyma ją na strunach, rzuci rakietą w stronę nadlatującej piłki, w sposób celowy przeszkodzi oponentowi w uderzeniu. Punkty można stracić nawet za niesportowe zachowanie, jak np. ekspresyjne dyskusje z arbitrem, mocne uderzanie piłki w stronę rywala poza wymianą, uderzanie w trybuny, wulgaryzmy czy notoryczne rzucanie rakietą w ziemię.

🎾 Sprawdź kursy na tenisa w STS! Odbierz bonusy bukmacherskie i typuj faworytów!

Więcej:

• Kalendarz turniejów WTA 2023. Kiedy zagra Iga Świątek?
• Tenisowy kalendarz Huberta Hurkacza na 2023 rok. Gdzie w najbliższym czasie zagra Polak?
• Najdłuższy mecz tenisowy
• Jak obstawiać tenis ziemny? Ściągawka dla kibiców
• Sprawdź tenisowe typy!

Rozstrzygnięcie seta

Jeśli chodzi o rozstrzygnięcia, to danego seta wygrał zawodnik, któremu uda się wygrać sześć gemów i jednocześnie uzyskał przewagę dwóch gemów (tzw. zasada przewagi dwóch gemów). Oczywiście w niektórych meczach może dojść do sytuacji, że potrzebny będzie siódmy gem, którego prowadzący 6:5 tenisista może zwyciężyć, w rezultacie wygrywając seta. Jeśli jednak dojdzie do remisu, potrzebny będzie tie break.

Czym jest tie break?

To absolutnie kluczowe pojęcie, jeśli chodzi o tenisa, bo jest to rzecz, która daje zwycięstwa seta. Następuje on w sytuacji, kiedy nikomu nie udało się wygrać sześć gemów z zachowaniem przewagi dwóch gemów. Kiedy więc dochodzi do wyniku 6:6, decyduje się o tie breaku, w praktyce przykładzie zaciętego gema dogrywkowego.

Przy wyrównanym poziomie zawodników może on trwać bardzo długo. Celem jest w nim bowiem zdobycie siedmiu punktów, ale jednocześnie trzeba zachować dwa punkty przewagi (np. 7:5 lub… 7:0). W tie breaku nie ma ograniczeń punktowych, żadnych przewag itp. Innymi słowy, liczy się wszystkie punkty aż do rozstrzygnięcia, które może wynieść np. 12:10. Najdłuższy tie break w historii rozegrał się pomiędzy Amerykaninami Reillym Opelką i Johnem Isnerem w turnieju ATP w Dallas, którego tryumfatorem okazał się ten pierwszy – 24:22.

Co to jest krecz w tenisie?

Choć w tenisie zawodnicy nie mają ze sobą bezpośredniego kontaktu, jest to dyscyplina bardzo kontuzjogenna ze względu na swoją dynamikę i siłę wkładaną w machanie rakietą. Z tego powodu kontuzje nie są niczym wyjątkowym i nieraz już zdarzało się, że jakiś tenisista musiał poddać mecz ze względu na odniesiony uraz i brak możliwości kontynuowania gry. Taką sytuację określa się właśnie mianem kreczu, który jest stwierdzeniem związanym tylko i wyłącznie z tenisem ziemnym. Niektórzy podejmowali decyzję o kreczu… udając kontuzję, by uniknąć niekorzystnego przebiegu spotkania, a np. zainkasować wynagrodzenie za sam udział w spotkaniu czy turnieju.

Rozliczanie kreczu w zakładach bukmacherskich

Krecz to sytuacja mocno komplikująca sytuację osób, które obstawiły dany mecz tenisowy na swoim kuponie. Choć w teorii uznaje się go za walkowera i mecz wygrywa zawodnik pozostający gotowym do gry, to bukmacherzy najczęściej zwracają stawkę, którą obstawili na dany przypadek gracze, niezależnie od tego, jaki jest aktualny wynik seta. Tyczy się to jednak tylko zakładów na zwycięzcę konkretnego meczu. Oczywiście czasem zdarza się, że bukmacherzy nawet mimo kreczu rozliczają kupon na niekorzyść kontuzjowanego – gdy rozegrana zostanie chociaż jedna piłka, jeden set lub przynajmniej dwa sety. Takie rozwiązanie czasem może graczowi przeszkodzić, a czasem… pomóc. Wszystko zależy od tego, co zostało obstawione.

🎾 Sprawdź kursy obstawiaj tenis w STS! Odbierz bonusy bukmacherskie i typuj faworytów!