Współczynnik xG – co to i jak działa w zakładach bukmacherskich?

Wskaźnik xG cieszy się od pewnego czasu ogromną popularnością w świecie piłki nożnej i jest też wykorzystywany przez zakłady bukmacherskie. Jego odpowiednia interpretacja może pomóc w obstawieniu lepszego i pewniejszego kuponu. To jedna z najważniejszych statystyk określająca szanse na zdobycie gola w danej sytuacji. Ale co to konkretnie znaczy? Co określa wysoki współczynnik xG? Co pozwala ocenić? Jak obliczyć xG? Oto wszystko, co musisz wiedzieć na temat współczynnika xG w pigułce!

Co to współczynnik xG – definicja

Zacznijmy od podstaw, czyli od tego czym jest xG. Mówiąc krótko, wskaźnik xG (czyli expected goals – oczekiwane gole) opisuje prawdopodobieństwo zdobycia bramki w konkretnej sytuacji strzeleckiej. Pokazuje, czy dany zawodnik oddał groźne uderzenie, czy powinien trafić. Im wyższe xG w danej sytuacji, tym większe teoretyczne prawdopodobieństwo zdobycia gola. Statystykę xG podaje się w ułamku dziesiętnym, który równocześnie można zastąpić procentami. Wartość xG jest bowiem podawana od 0,01 do 1,00 – lecz stuprocentowa okazja właściwie nie istnieje. Wszystkie sytuacje bramkowe idzie bowiem zmarnować. Jeśli dany zespół oddał uderzenie o xG 0,25, można powiedzieć, że był to strzał mający 25 procent szans na zdobycie bramki. Innymi słowy, że co czwarte takie uderzenie wpada do siatki.

Rzecz jasna prawdopodobieństwo zdobycia gola nie zawsze pokazuje, czy tego gola się zdobyło. Wiele zależy od indywidualnych umiejętnościach piłkarzy, bo bramkę można zdobyć zarówno strzałem o xG 0,02, jak i tym o xG 0,62. Współczynnik xG pomaga określić, jaka jest rzeczywista forma danego zespołu, może służyć do identyfikowania słabych punktów drużyny. Dane dotyczące xG nie pokazują, ile goli strzelił dany zespół, lecz jaka jest oczekiwana liczba goli – ile bramek POWINIEN zdobyć (teoretycznie). Ostatecznie bowiem analizuje się sumy xG, czyli wszystkie strzały oddane w przypadku całych zespołów. Otrzymany wynik pokazuje właśnie, ile trafień konkretna ekipa powinna zanotować w danym meczu. Czy była odpowiednio skuteczna, czy może zmarnowała wiele okazji (xG 3,5, a bramka tylko jedna). Czy może wycisnęła dane spotkanie jak cytrynę, bo wygrała, choć rzadko docierała w pole karne oponentów (np. 2:0 przy xG 0,45). Expected goals jest więc dobrą pomocą służącą do porównywania skuteczności różnych drużyn. Pomaga także ocenić poziom skuteczności wypracowanych schematów ofensywnych przez wybrany zespół.

Jak obliczyć współczynnik xG

Różne firmy dostarczające dane statystyczne różnie obliczają to, czym jest współczynnik xG dotyczący zdobycia gola. Stąd wartość xG w różnych źródłach – choć dotyczy tego samego meczu – może być inna. Pod uwagę w kontekście danej sytuacji, danego uderzenia są brane różne elementy. Można tu wymienić odległość od bramki, jak był oddany strzał (lepszą nogą, głową?), czy strzelec miał komfortową sytuację, czy był naciskany, z jakiego kąta uderzał, jakie podanie otrzymał itp. Na tej podstawie tworzone są specjalne algorytmy służące do wyciągania ostatecznych i kluczowych wniosków. Najprościej można powiedzieć, że expected goals pozwala ocenić, ile goli padło po analogicznych uderzeniach. Jeśli xG wynosi 0,10, to można założyć, że co dziesiąty strzał w takiej sytuacji pozwala na strzelenie gola. Często ogólny wynik xG za dany mecz zaburza wydarzenie, jakim jest rzut karny. W jego przypadku oczekiwane zdobycie gola sięga bowiem 70-kilku procent (w zależności od dostawcy danych), co jest wyjątkowo wysokim wynikiem.

Czytaj dalej:

• Jak obstawiać piłkę nożną? 11 wskazówek dla typerów
• Marża bukmachera – co to jest? Wpływ marży na kupony i sposób jej wyliczania
• STS Freebet. Darmowy zakład w STS
• AKO: Czy warto obstawiać zakład akumulowany? Jak działa?
• Podatek od Zakładów Bukmacherskich: Co musisz wiedzieć?
• Podwójna szansa w zakładach: jak ją rozumieć i kiedy ją wykorzystać?
• Jak obstawiać mecze w punkcie bukmacherskim?

Rodzaje xG

Co należy podkreślić, że rozwój statystyki związanych z „oczekiwaniem” poszła mocno do przodu. Obecnie oblicza się nie tylko prawdopodobieństwo strzelenia gola, ale również zdobycia punktu czy zaliczenia asysty. Dane mające charakterystyczny „x” z przodu są więc użyteczne zarówno jeśli chodzi o skuteczność napastników, jak i w ogóle atak pozycyjny czy dyspozycję zespołu.

xPTS

Statystyki z serii „expected” pozwalają ocenić, jak punktuje wybrany zespół. Na podstawie danych z poszczególnych zawodów algorytm oblicza, ile punktów powinna zdobyć drużyna, a ile ma ich faktyczne na koncie. Na tej podstawie może powstać pewna dysproporcja. Może się, chociażby okazać, że nawet jeśli mówimy o grze zespołu w superlatywach, to nie daje ona spodziewanego dorobku. W innym przypadku ktoś może punktować znacznie lepiej niż gra. Statystyka xPTS może być więc przydatnym narzędziem do oceniania przyszłości. Bo skoro ktoś zdobywa więcej punktów, niż powinien, to znaczy, że jest nadspodziewanie skuteczny lub ma… po prostu farta. A fart w każdym przypadku się kiedyś kończy

xGA

Każdy, kto już rozumie, czym jest xG, nie będzie miał problemów ze zrozumieniem xGA, czyli expected goals against. To odwrócony współczynnik pokazujący skuteczność defensywy konkretnego zespołu – czyli ile ich przeciwnicy powinni zdobyć bramek. W przypadku pojedynczego meczu xGA jednej ekipy jest xG dla drugiej. Dlatego xGA najczęściej ocenia się w dłuższej perspektywie.

xGD

Punktem wyjścia do jego obliczenia jest znajomość xG oraz xGA danego zespołu w określonych ramach czasowych. Współczynnik xGD pokazuje bowiem różnicę między tym, ile goli powinna strzelić konkretna drużyna, a ile powinna stracić. Działa to podobnie jak bilans bramek.

xA

To nieco bardziej skomplikowana i trudniejsza do przełożenia na rzeczywistość statystyka. Współczynnik xA pokazuje bowiem oczekiwane asysty. Ile ostatnich podań powinien w teorii mieć na koncie zawodnik. Ocenia się tutaj miejsce podania, rodzaj podania, odległość od bramki, to gdzie trafiła piłka itp. Często można usłyszeć po znakomitym dograniu, że „napastnik okradł go z asysty„. Z pomocą xA można określić, czy naprawdę tak było. Należy jednak podchodzić do tego z odpowiednią rezerwą.

xG90

Uśredniony wynik xG w odniesieniu do liczby rozegranych meczów. Pokazuje częstotliwość (średnią), z jaką zespół powinien zdobywać bramkę. Jeśli w 10 spotkaniach drużyna osiągnęła łączne xG na poziomie 20,0, to oznacza, że powinna mieć strzelonych 20 goli. Oczekiwane są więc 2 bramki na mecz (xG90 = 2,0)