Piłka ręczna należy do najpopularniejszych sportów zespołowych w Europie. Mecze dostarczają wielu emocji, są rozgrywane w wielkim tempie i często rozstrzygane w samych końcówkach. A jakie są pozycje w piłce ręcznej? Ilu jest szczypiornistów na boisku?
Podstawowe pozycje w piłce ręcznej
W meczu piłki ręcznej bierze udział łącznie 14 zawodników, po siedmiu w każdym zespole. W trakcie gry drużyny stosują w praktyce dwa ustawienia, z czego zdecydowanie najpowszechniejszym jest 2-1-3 (nie licząc rzecz jasna bramkarza). Najczęściej trenerzy korzystają z dwóch skrzydłowych, jednego obrotowego (czasem zwanego piwotem), a także trzech rozgrywających. Niekiedy formacja może się przekształcić w 2-2-2, kiedy w każdej roli występuje po dwóch zawodników. Oczywiście zasady gry nie precyzują, jaką taktykę należy korzystać, ale eksperymenty na ogół nie są spotykane. Tutaj test – kolejny
Bramkarz
W piłce ręcznej standardowo na boisku znajduje się jeden bramkarz w każdej drużynie. Jak i w piłce nożnej, tak i w tym przypadku jest to gracz wyróżniający się zarówno strojem, jak i sposobem gry. W przeciwieństwie do kolegów, golkiper może dotykać piłki nogami i bronić uderzeń każdą dowolną częścią ciała. Przez zdecydowaną większość czasu rejonem bramkarza jest pole bramkowe. Może w nim przebywać tylko on, ale w dowolnym momencie gry może je również opuścić. Kluczowe jest jednak to, aby golkiper wychodzący poza pole bramkowe nie miał w rękach piłki. W innym przypadku zostanie odgwizdany faul na rzecz drużyny przeciwnej.
Analogicznie, nie może wrócić z powrotem do pola bramkowego, mając piłkę ręczną w dłoniach. W polu bramkowym bramkarz jest chroniony, natomiast poza nim podlega przepisom takim samym, jak zawodnicy z pola w jego zespole. Co cechuje bramkarza w piłce ręcznej, to jego giętkość i wysoki poziom zręczności. Jego głównym zadaniem jest bowiem bronienie strzałów, jakie rzuca drużyna przeciwna, a to wymaga niejednokrotnie szczególnej ekwilibrystyki interwencji.
Warto też dodać, że w sytuacji niekorzystnego wyniku w końcówce spotkania, może dojść do sytuacji, kiedy drużyna atakująca zrezygnuje z bramkarza. Wówczas w fazie ataku jego miejsce zajmie siódmy gracz z pola, zostawiając jednocześnie bramkę niepilnowaną. Po stracie piłki zespół musi przeprowadzić jak najszybszą zmianę, by golkiper wrócił między słupki. W przeciwnym wypadku rywal może rzucić do pustej bramki.
Rozgrywający
Piłka ręczna to gra zespołowa, która w znacznej mierze swoją strukturę opiera na trzech rozgrywających – bo właśnie w takiej liczbie zazwyczaj znajdują się w zespole. Ich gra skupia się na posiadaniu piłki i wymienianiu jej z pozostałymi członkami drużyny, wyczekując jakiegoś błędu rywala w ustawieniu, by oddać rzut w kierunku bramki przeciwnika. Rozgrywających również można sklasyfikować. Najczęściej jest dwóch rozgrywających bocznych, tj. prawy i lewy. Pomiędzy nimi ustawiony jest absolutny lider zespołu, czyli środkowy rozgrywający. Kieruje grą i nadaje tempa akcjom, decyduje, którą stroną przedrzeć się przez szyki rywala i jak rozwiązać atak. Środkowy rozgrywający wielokroć jest gwiazdą drużyny.
Rozgrywający ustawieni w drugiej linii mogą oddawać rzuty na bramkę, notują asysty, mają szeroki wachlarz zagrań. Często rzucają z dalszej odległości. Aczkolwiek jeśli znajdą ku temu przestrzeń, mogą wskoczyć w pole bramkowe z drugiej linii. Rozgrywający muszą także kontrolować grę pasywną, czyli czas, który ma drużyna w fazie ataku, aby oddać uderzenie. W przeciwnym razie może stracić piłkę.
Czytaj również:
Skrzydłowi
W piłce ręcznej występuje także pozycja skrzydłowego. Jak sama nazwa wskazuje, ci zawodnicy występują na flankach, mając obok siebie linię boczną parkietu. Wymiary boiska oraz zasady w piłkę ręczną predestynują drużyny do posiadania dwóch skrzydłowych. Niezależnie, na który z dwóch wcześniej wymienionych wariantów taktycznych zdecyduje się szkoleniowiec, na skrzydłach w trakcie gry zawsze będzie miał dwójkę graczy.
Skrzydłowi występują w pierwszej linii, a za zadanie mają rozciąganie linii defensywnej przeciwników, stąd ich bardzo szerokie ustawienie. Na ogół to najszybsi zawodnicy w ekipie, którzy są również pierwszymi wyprowadzającymi kontratak, jeśli ich drużyna wygrała piłkę. Często to właśnie oni odpowiadają za dynamiczny odbiór. Kozłowanie piłki w pełnym biegu nie powinno być dla nich problemem. Podanie piłki do skrzydłowego często skutkuje oddaniem rzutu z ostrego kąta, co w przypadku trafienia jest golem wyjątkowo efektownym. Z tego powodu piłkarzy na tych pozycjach cechuje szczególnie zaawansowana technika.
Obrotowy
Piłka ręczna ma wśród swoich pozycji także obrotowego, który jest jednym z bardziej charakterystycznych wyznaczników tej dyscypliny. To silny fizycznie, masywny zawodnik wykonujący ciężką pracę tuż przy polu bramkowym, przy linii szóstego metra. Mówi się, że gra na kole. Obrotowy występuje w pierwszej linii i przepycha się pośród obrońców, przypomina napastnika z piłki nożnej. Z jednej strony ma za zadanie umożliwić rzuty kolegom, z drugiej – w trakcie meczu sam może oddawać sporo uderzeń. Bardzo często są to charakterystyczne „rzucenia się” wewnątrz pola bramkowego (pad) i wykonanie rzutu przed upadkiem. Z racji swojej pozycji i wykonywanych zadań często po faulach na obrotowym dyktowany jest rzut karny dla atakującego zespołu.
Piwot – jak czasem nazywa się tę pozycję – najczęściej występuje na boisku jeden. Aczkolwiek trenerzy mogą zdecydować się na formację, w której gra dwóch obrotowych. Jest to system 2-2-2, a dodatkowy obrotowy w pierwszej linii jest dorzucony kosztem jednego rozgrywającego.
Którzy zawodnicy najczęściej rzucają bramki?
Za zdobywanie bramek w piłce ręcznej odpowiada cała drużyna poza bramkarzem. W meczu zespoły zdobywają ich po 30 czy 40, w związku z czym łupu do podzielenia jest sporo. Na ogół w strzeleckich statystykach wyróżniają się boczni rozgrywający, którzy z racji swojego uniwersalnego ustawienia mają szeroki wachlarz możliwości. Często przy dynamicznej zmianie stron znajdują lukę w defensywie oponentów i korzystają z niej rzutami.
Warto przyjrzeć się strzeleckim dokonaniom zawodników w ostatnich edycjach handballowej Ligi Mistrzów. W 2024 roku królem strzelców Champions League został Polak Kamil Syprzak, występujący w Paris Saint-Germain. To obrotowy, który rzucił w rozgrywkach 112 goli. Za nim znalazło się jednak czterech bocznych rozgrywających – Dika Mem z Barcelony, Emil Werndsdorf Madsen z GOG Handbold, Omar Ingi Magnusson z Magdeburga oraz Mads Hoxer Hangaard z Aalborga. Rok wcześniej Madsen był najlepszy, Syprzak był drugi, a trzeci był skrzydłowy Industrii Kielce Arkadiusz Moryto. Dalej byli boczni rozgrywający Kay Smits z Magdeburga i Simon Pytlick z GOG.
W zespole piłki ręcznej występuje 7 zawodników.
Podstawowe pozycje to: bramkarz, 3 rozgrywających, 2 skrzydłowych i obrotowy (nazywany też kołowym).
