Historia Mistrzostw Europy w piłce nożnej. Jak zmieniał się turniej na przestrzeni lat?

Mistrzostwa Europy w piłce nożnej to jedno z najważniejszych wydarzeń sportowych na całym świecie i drugie po mistrzostwach świata w piłce nożnej. 60 lat historii, niespodziewane wyniki, bohaterowie oraz rekordy. Jak zmieniał się turniej na przestrzeni lat? Poznaj historię Euro!

🔸Zakład bez ryzyka na EURO 2024🔸

STS kod promocyjny na EURO 2024 to STS150. Z tym kodem pierwszy zakład grasz bez ryzyka! W przypadku niepowodzenia:

• zwracamy stawkę do 150 zł na konto depozytowe.
• Więcej w regulaminie akcji powitalnej.

Historia Euro

• Początki Mistrzostw Europy w piłce nożnej
• Zmiany formuły, systemu i zasad w historii piłkarskiego Euro
• Historia Mistrzostw Europy w piłce nożnej
• Ciekawostki i rekordy Mistrzostw Europy w piłce nożnej

Początki Mistrzostw Europy w piłce nożnej: Euro zaczęło się od Pucharu Europy Narodów

Piłkarskie Mistrzostwa Europy na przestrzeni lat dość często zmieniały swoją formułę i stale się rozwijały, wraz z rozwojem piłki nożnej w poszczególnych krajach europejskich. Na stopniowe zwiększanie liczby uczestników wpływ miały też zmiany na geopolitycznej mapie Europy. Po upadku systemu komunistycznego, w wyniku rozpadu ZSRR, Jugosławii, czy Czechosłowacji przybyło wiele nowych państw, których reprezentacje aspirowały do udziału w europejskim czempionacie.

W skrócie:

• Pierwsze Mistrzostwa Europy odbyły w 1960 roku we Francji.
• Pierwszym Mistrzem Europy w historii był Związek Radziecki (ZSRR)
• Aktualnym mistrzem Europy w piłce nożnej jest reprezentacja Włoch, zwycięzca Euro 2020

Zaczęło się jednak bardzo skromnie, bo od czterech drużyn uczestniczących w turnieju finałowym w 1960 roku we Francji. Wtedy mistrzostwa rozgrywane były jako Puchar Europy Narodów i ta nazwa obowiązywała także w drugiej edycji, której gospodarzem była Hiszpania w 1964 roku. Dopiero od turnieju we Włoszech w 1968 roku przyjęto jako oficjalną nazwę „Mistrzostwa Europy”. 4-drużynowy skład uczestników obowiązywał nieco dłużej, bo jeszcze w 1972 (Belgia) i 1976 (Jugosławia) roku. Od Mistrzostw Europy 1980 we Włoszech, przez turnieje we Francji (1984), RFN (1988) aż do czempionatu zorganizowanego w Szwecji w 1992 roku uczestniczyło już osiem zespołów narodowych. 16 uczestników turnieju finałowego miały ME w Anglii (1996), Belgii i Holandii (2000), Portugalii (2004), Austrii i Szwajcarii (2008) oraz w Polsce i na Ukrainie (2012). Ostatnia edycja, która odbyła się we Francji w 2016 roku miała już 24 uczestniczących drużyn i tak samo będzie w przyszłorocznym turnieju Euro 2020.

Zmiany formuły, systemu i zasad w historii piłkarskiego Euro

Dopiero od szóstej edycji Mistrzostw Europy (Włochy 1980) gospodarze mają zapewniony udział w turnieju finałowym bez konieczności rozgrywania meczów eliminacyjnych. Natomiast zwycięzca Mistrzostw Europy nigdy nie był zwolniony z udziału w eliminacjach do następnej edycji. Pięć pierwszych turniejów finałowych, w których występowały tylko cztery drużyny, siłą rzeczy rozgrywanych było systemem pucharowym, na który składały się dwa półfinały, finał Euro i mecz o trzecie miejsce. Mistrzostwa Europy w 1980 roku były pierwszymi, w których rozegrano fazę grupową. Osiem uczestniczących drużyn podzielono na dwie grupy, których zwycięzcy spotkali się w finale, a drużyny z drugich miejsc w spotkaniu o trzecie miejsce. Było to zarazem ostatnie takie spotkanie w historii piłkarskich Mistrzostw Europy, bowiem od turnieju we Francji w 1984 roku brązowe medale przyznawano obydwu przegranym w półfinałach zespołom.

Piłkarskie Mistrzostwa Europy odbywają się regularnie co cztery lata, w latach parzystych, na przemian z Mistrzostwami Świata. Po raz pierwszy do wyłomu w tym systemie doszło przy okazji Euro 2020, które z powodu pandemii koronawirusa przełożone zostało na 2021 rok (11 czerwca – 11 lipca). Po raz pierwszy gospodarzami Euro były więcej niż dwa państwa. W pierwotnym szkicu Euro 2020 państw gospodarzy miało być trzynaście. Potem jednak zdecydowano się na dwanaście miast i 12 stadionów. Z powodu pandemii i ten plan długo stał pod znakiem zapytania, aż doszło do kolejnej korekty. Dopiero w kwietniu 2021 zapadła ostateczna decyzja, że mecze odbędą się w jedenastu miasta i na jedenastu stadionach, które zdecydowały się wpuścić kibiców przynajmniej w 25% pojemności obiektu.

W dotychczasowej historii piłkarskich Mistrzostw Europy 12 razy gospodarzem było jedno państwo, a trzykrotnie tym obowiązkiem dzieliły się dwa kraje: w 2000 roku Belgia i Holandia, w 2008 Austria i Szwajcaria oraz w 2012 roku Polska i Ukraina. We wrześniu 2018 roku podjęto decyzję, że Euro 2024 odbędzie się w Niemczech, a nie w Turcji, która była kontrkandydatem. Nasi zachodni sąsiedzi chcą zorganizować turniej w dziesięciu miastach na dziesięciu stadionach. 

Historia Mistrzostw Europy w piłce nożnej

Liczą się tylko zwycięzcy – tak często bywa w sporcie i w piłce nożnej. Tak też jest z Mistrzostwami Europy. Kibice kojarzą i znają zwycięzców, ale finalistów i drużyny z drugich miejsc już niekoniecznie. Przegrani są wypierani z pamięci, dlatego cały prestiż i sława przypada zwycięzcom. Mistrzów Europy w historii było piętnastu, podczas Euro 2020 poznamy szesnastego. Czy będzie nim ktoś, kto już wygrał ME? A może jakaś reprezentacja odniesie historyczny sukces. Czy są szanse na sensacyjnego Mistrza Europy, jak Dania w 1992 roku czy Grecja w 2004? Przekonamy się już w czerwcu i lipcu. 

Euro 1960, Francja

Związek Radziecki – Mistrz Europy 1960

O tym, że pierwsze Mistrzostwa Europy w historii odbędą się w tamtym roku postanowiono dwa lata wcześniej w hotelu Forest podczas III Kongresu UEFA. Ustalono też nazwę turnieju, która w oryginale brzmiała: „Coupe d’Europe des Nations”, czyli „Pucharu Europy Narodów”. Do kwalifikacji zgłosiło się w sumie 17 narodowych reprezentacji, czyli mniej niż… obecnie bierze udział w turnieju finałowym Euro 2020! W pierwszych ME silnie stawiły się reprezentacja ze wschodniej części Europy. Do turnieju finałowego zakwalifikowały się cztery reprezentacje – Francja (gospodarz), Jugosławia, Czechosłowacja i ZSRR. Ekipa Francji nie była już tak mocna, jak dwa lata wcześniej na MŚ, a w dodatku w półfinale trafiła na niewygodną Jugosławię. I przegrała 4:5. W drugim półfinale w Marsylii ZSRR pewnie pokonało Czechosłowację 3:0. Finał rozegrano w Paryżu a na trybunach zjawiło się… niespełna 20 tys. widzów. ZSRR wygrał 2:1, a decydującego gola strzelił dopiero w 113 minucie. Trofeum wręczono kilka minut przed północą, a zaszczytu pierwszego, historycznego dotknięcia otrzymał Igor Netto. 

Euro 1964, Hiszpania

Hiszpania – Mistrz Europy 1964

Madryt i Barcelona były gospodarzami fianłowym meczów drugiego w historii turnieju o Mistrzostwo Europy. Gospodarze, Hiszpanie oba mecze rozegrali w stolicy na Estadio Santiago Bernabeu. I w obu meczach nieźle musieli się natrudzić. Podobnie, jak w fazie kwalifikacji, bo o mały włos, a nie zagraliby o medale. W półfinale jednak pokonali reprezentację Węgier po dogrywce, a w finale też 2:1 wygrali z obrońcami tytułu – ekipą ZSRR. 79 tysięcy fanów na trybunach oszalało z radości po golach Peredy i Marcelino, którzy pokonali słynnego radzieckiego bramkarza – Lwa Jaszyna. Największą gwiazdą tamtejszej reprezentacji Hiszpanii był Luis Suarez. Królem strzelców ME 1964 został Duńczyk Madsen, choć system klasyfikowania jest specyficzny, bo faza finałowa nadal składała się tylko z dwóch meczów, więc wliczano także eliminacje. 

Euro 1968, Włochy

Włochy – Mistrz Europy 1968

To był niezwykły turniej z punktu widzenia dzisiejszego kibica. Reprezentacja ZSRR w turnieju finałowym nie zdobyła choćby jednej bramki, a Mistrzowie Świata, czyli Anglicy odpadli w półfinale. O awansie Włoch do finału zadecydowało… losowanie, a o złotym medalu – dodatkowy, powtórzony mecz. W pierwszym spotkaniu Włochy zremisowały 1:1 z Jugosławią i dogrywka nie przyczyniła się do wyłonienia zwycięzcy. Zamiast rzutów karnych w regulaminie był zapis o dodatkowym meczu, który odbył się dwa dni później. W Rzymie Włosi wygrali 2:0 po golach jeszcze w pierwszej części meczu, ale najlepsze wrażenie pozostawiła po sobie reprezentacja Jugosławii, ale najlepszy strzelec turnieju Dragan Drażić – zdobył 2 bramki. 

Euro 1972, Belgia

RFN – Mistrz Europy 1972

Historyczny turniej i triumf Republiki Federalnej Niemiec miał miejsce na stadionach w Belgii. Półfinał pomiędzy ZSRR a Węgrami na stadionie Heysel w Brukseli oglądały na żywo zaledwie 3 tysiące widzów. Radziecka drużyna wygrała 1:0, a ich bramkarz w końcówce obronił rzut karny. W drugim meczu Belgowie walczyli z RFN, a kunszt pokazał nie kto inny, jak sam Gerd Muller. Dwa gole w półfinale i dwa gole w finale legendy Bayernu Monachium przyczyniły się do triumfu. Gdy do końca finału pozostało kilkanaście minut, sędzia musiał przerwać mecz z powodu grupy niemieckich fanów, którzy z flagami wbiegli na murawę. Wynik był już rozstrzygnięty, ale po kilku minutach udało się sytuację opanować.

Euro 1976, Jugosławia

Czechosłowacja – Mistrz Europy 1976

Gospodarzem mistrzostw Europy w 1976 roku była Jugosławia. Był to ostatni turniej, w którym uczestniczyły tylko cztery drużyny i ostatni do którego gospodarze musieli się kwalifikować. Jugosławii udało się to po wyeliminowaniu Walii. Kolejnymi finalistami zostały reprezentacje: Republiki Federalnej Niemiec (po pokonaniu Hiszpanii), Holandii (wygrany dwumecz z Belgią) oraz Czechosłowacji, która w eliminacjach była lepsza od reprezentacji ZSRR. Drużyna naszych południowych sąsiadów była w tym gronie najmniej utytułowana i to jej przyznawano najmniej szans na zwycięstwo. Niemcy (RFN) przyjechali na turniej jako aktualni mistrzowie świata z 1974 roku i obrońcy tytułu mistrzów Europy w piłce nożnej z roku 1972, Holendrzy byli wicemistrzami świata, a Jugosławia znalazła się na mundialu 1974 w czołowej ósemce. Tymczasem zespół narodowy Czechosłowacji do poprzednich mistrzostw świata i Europy nawet się nie zakwalifikował.

Największymi sukcesami reprezentacji Czechosłowacji przed Euro 1976 były srebrne medale: mistrzostw świata (1934 i 1962) oraz olimpijski (1964), a także brązowy medal mistrzostw Europy 1960. Jednak już druga połowa lat 60-tych i pierwsza 70-tych to były czasy kryzysowe w czechosłowackiej piłce nożnej. Dlatego wielką niespodzianką był już sam awans do turnieju finałowego w Jugosławii. Tymczasem „kopciuszek” w półfinale pokonał po dogrywce wielką Holandię, wicemistrzów świata z legendarnym Johanem Cruyffem w składzie. W finale Czechosłowacja zmierzyła się z mistrzami świata Niemcami. W regulaminowym czasie gry padł remis 2:2, rezultatu nie zmieniła dogrywka i o tytule decydować musiał konkurs rzutów karnych. W nim lepsi okazali się nasi południowi sąsiedzi, a decydującą „jedenastkę” wykorzystał Antonin Panenka.

Panenka był największą gwiazdą ówczesnej reprezentacji Czechosłowacji, a słynął właśnie z efektownego wykonywania rzutów wolnych i karnych. We wspomnianym finale mistrzostw Europy 1976 zmylił niemieckiego bramkarza długim rozbiegiem sugerującym mocne uderzenie, po czym lekko podciął piłkę do góry, a ta lobem wpadła w sam środek bramki, w której lewym rogu leżał już bezradny bramkarz. To kopnięcie piłki zostało na długo zapamiętane i nazywane nazwiskiem czeskiego piłkarza. Dzisiejsi naśladowcy nazywają je „podcinką”. Dla czechosłowackiej drużyny triumf na mistrzostwach Europy 1976 stanowił początek chwilowego powrotu do lat świetności. Na kolejnym europejskim czempionacie zajęła trzecie miejsce, a podczas Igrzysk Olimpijskich 1980 w Moskwie zdobyła złote medale. To były ostatnie sukcesy reprezentacji, która przeszła do historii w 1993 roku wraz z zakończeniem istnienia Czechosłowacji jako wspólnego państwa Czechów i Słowaków.

Droga reprezentacji Czechosłowacji do mistrzostwa Europy 1976

Eliminacje:

• Czechosłowacja – ZSRR   2:0
• ZSRR – Czechosłowacja   2:2

Półfinał turnieju:

• Czechosłowacja – Holandia 3:1 (po dogrywce)

Finał turnieju:

• Czechosłowacja – RFN     2:2 (5:3 w rzutach karnych)

Kadra reprezentacji Czechosłowacji na Euro 1976

• Bramkarze: Ivo Viktor, Alexander Vencel
• Obrońcy: Anton Ondruś, Jan Pivarnik, Ladislav Jurkemik, Koloman Geogh, Jozef Barmoś, Pavol Biroś
• Pomocnicy: Antonin Panenka, Karol Dobiaś, Jozef Ćapković, Jozef Moder, Jaroslav Pollak, Duśan Herda, Frantiśek Śtambachr, Premysl Bićovsky
• Napastnicy: Marian Masny, Zdenek Nehoda, Frantiśek Vesely, Jan Śvehlik, Duśan Galis, Ladislav Petraś
• Gwiazda zespołu: Antonin Panenka
• Trener: Vaclav Jeźek

Euro 1980, Włochy

RFN – Mistrz Europy 1980

Pierwsze ME z… oficjalną maskotką. Był nią Pinokio, a wykonał go mediolański grafik Piero Gratton. Pojawili się też pierwsi oficjalni sponsorzy. Był to też pierwszy turniej z nie czterema, a ośmioma zespołami w fazie finałowej. Jedynym debiutantem była reprezentacja Grecji. Mecze we Włoszech rozgrywano z kolei na czterech stadionach: w Rzymie, Mediolanie, Neapolu oraz w Turynie. Zespół RFN został przebudowany po nieudanych dla Niemców MŚ w 78 roku. Nowy trener Jupp Derwall, który zastąpił Helmuta Schoena. W składzie nie brakowało jednak świetnych piłkarzy – Rummenigge, Allofs, Stielike Schumacher czy młody Matthaus. W finale RFN zagrało z Belgią i o triumfie naszych zachodnich sąsiadów przesądziła forma strzelecka Horsta Hrubescha i jego dwa gole. Najlepszym strzelcem ME 80 został Klaus Allofs, zdobywca 3 bramek. 

Euro 1984, Francja

Francja – Mistrz Europy 1984

Osiem drużyn, siedem stadionów i kogut Peno maskotką. Tak w skrócie można opisać tło siódmych Mistrzostw Europy w piłce nożnej. Nowością finałowego turnieju było wprowadzenie trójek sędziowskich z tego samego kraju. Po raz pierwszy nie rozegrano też meczu o trzecie miejsce, więc brązowymi medalistami zostawały dwie drużyny. To był turniej jednego aktora, a raczej gwiazdora. Był nim Francuz Michel Platini. Został on królem strzelców, zdobył dziewięć bramek i poprowadził “Trójkolorowych” do mistrzostwa. W paryskim finale Francja pokonała 2:0 Hiszpanię, wcześniej w grupie wygrywając wszystkie trzy mecze i tracąc zaledwie dwie bramki. Organizatorzy przygotowali 20 kompletów medali dla piłkarzy, ale o trenerach nikt nie pomyślał i selekcjoner Francji Michel Hidalgo nie otrzymał złotego krążka. 

Euro 1988, RFN

Holandia – Mistrz Europy 1988

Nie tylko dla Holandii, ale dla połowy Europy, mistrzostwa z 1988 roku były wspaniałym turniejem i niezapomnianymi wspomnieniami. Aż dziewięć państw chciało zorganizować turniej finałowy, ale ostatecznie mecze odbyły się w RFN. Finał rozegrano na stadionie w Monachium. Pierwszy i ostatni (jak na razie) tytuł zdobyła Holandia, która w półfinale pokonała RFN, a w finale ZSRR. W składzie “Oranje” nie brakowało talentów i piłkarskich diamentów. Van Basten, Gullit, Rijkaard, bracia Koeman i kilku innych wirtuozów futbolu dało popis wspaniałej gry. Zajączek Berni, czyli maskotka Euro 88, też musiał być pod wrażeniem. Marco van Basten został królem strzelców z pięcioma trafieniami. “Pomarańczowy finał” – pisały największe gazety w Europie. Gole z meczu z ZSRR są znane i pokazywane do dziś. 

Euro 1992, Szwecja

Dania – Mistrz Europy 1992

Turniej finałowy mistrzostw Europy 1992 rozegrany został w Szwecji i był on pod wieloma względami wyjątkowy. Było to ostatnie piłkarskie Euro, w którym uczestniczyło osiem drużyn, od następnego turnieju liczba uczestników została powiększona do 16. Ta zmiana organizacyjna została poniekąd wymuszona zmianami polityczno-geograficznymi w Europie. Euro 1992 było bowiem pierwszym turniejem o mistrzostwo Starego Kontynentu po tym, jak zbankrutował i upadł system komunistyczny. To pociągnęło za sobą wiele zmian na mapie Europy, powstały nowe państwa, niektóre się połączyły, inne rozdzieliły. Po raz pierwszy na piłkarskim Euro wystąpiła reprezentacja zjednoczonych Niemiec, a drużyna Związku Radzieckiego zmieniła nazwę na Wspólnotę Niepodległych Państw. Najbardziej brzemienne w skutki sportowe było jednak to, co stało się z Jugosławią. Wobec wojny domowej, która trwała w tym państwie, Organizacja Narodów Zjednoczonych wykluczyła reprezentację Jugosławii między innymi z turnieju finałowego Euro 1992. A to otworzyło drogę do jednej z największych sensacji w historii piłkarskich mistrzostw Europy.

Na wykluczeniu reprezentacji Jugosławii skorzystali Duńczycy, którzy w grupie eliminacyjnej zajęli drugie miejsce i dzięki temu zostali zaproszeni na turniej finałowy w ramach zastępstwa. Decyzje podejmowane były jednak bardzo późno i o dobrym przygotowaniu duńskiego zespołu do Euro 1992 nie mogło być mowy. Podczas gdy inni uczestnicy mistrzostw Europy wylewali siódme poty na obozach przygotowawczych i w meczach sparingowych, większość duńskich piłkarzy odpoczywała na wakacjach. Selekcjoner Richard Moeller Nielsen powołania wysyłał w trybie awaryjnym i niektórych swoich wybrańców ściągał do Szwecji dosłownie „prosto z plaży”. To nie mogło zwiastować sukcesu i Dania nie mogła być faworytem w żadnych zakładach bukmacherskich przed Euro 1992.

Zresztą początki turnieju zdawały się to potwierdzać. W dwóch pierwszych meczach Dania nie zdobyła nawet jednego gola, remisując 0:0 z Anglią i przegrywając 0:1 ze Szwecją. Awans do półfinału dało Duńczykom dopiero wymęczone zwycięstwo 2:1 z Francją. Ale na tym ich kariera miała się zakończyć, bo trafili na Holendrów – obrońców mistrzowskiego tytułu. Tymczasem w półfinale padł remis 2:2 i o awansie decydował konkurs rzutów karnych. W nim zawiódł najlepszy strzelec „Pomarańczowych” Marco Van Basten, który nie zdołał pokonać stojącego w bramce Danii Petera Schmeichela i sensacja stała się faktem, bowiem w finale ówczesnego bramkarza Manchesteru United, nie pokonali także Niemcy i Dania po zwycięstwie 2:0 została mistrzem Europy 1992.

Droga reprezentacji Danii do mistrzostwa Europy 1992

Eliminacje:

• Reprezentacja Danii zajęła drugie miejsce w grupie eliminacyjnej i nie zakwalifikowała się bezpośrednio do turnieju finałowego Euro 1992. Jugosławia, która awansowała z pierwszego miejsca w grupie, została jednak wykluczona z mistrzostw na skutek sankcji ONZ i Dania zajęła jej miejsce.

Turniej finałowy (faza grupowa):

• Dania – Anglia 0:0
• Dania – Szwecja 0:1
• Dania – Francja 2:1

Półfinał:

• Dania – Holandia 2:2 (5:4 w rzutach karnych)

Finał:

• Dania – Niemcy 2:0

Kadra reprezentacji Danii na Euro 1992

• Bramkarze: Peter Schmeichel, Mogens Krogh
• Obrońcy: Lars Olsen, John Sivebaek. Kent Nielsen, Claus Christiansen, Torben Piechnik, Kim Christofte
• Pomocnicy: Henrik Andersen, John Jensen, Kim Vilfort, Henrik Larsen, Johnny Moelby, Peter Nielsen, Morten Bruun
• Napastnicy: Brian Laudrup, Flemming Povlsen, Lars Elstrup, Torben Frank, Bent Christensen
• Gwiazda zespołu: Peter Schmeichel
• Trener: Richard Moeller Nielsen

Euro 1996, Anglia

Niemcy – Mistrz Europy 1996

Euro 96 rozgrywane było na stadionach w Anglii, lecz na Wyspach najlepiej radzili się odwieczni wrogowie, czyli Niemcy. Po raz pierwszy na turnieju zagrało 16 drużyn, a w finale nasi zachodni sąsiedzi trafili na prawdziwą rewelację turnieju, czyli Czechów. Nasi południowi sąsiedzi mieli wówczas bardzo utalentowane pokolenie i zgrany zespół. Niemcy mieli jednak jeszcze lepszych piłkarzy, wielu doświadczonych graczy z silnych europejskich klubów. Obie reprezentacje spotkały się już w meczu fazy grupowej, który Niemcy wygrali 2:0. W wielkim finale na stadionie Wembley już tak łatwo nie było. Ambitni Czesi prowadzili w drugiej połowie, ale Niemcy doprowadziły do dogrywki. W niej obowiązywała zasada tzw. złotego gola, czyli jedno trafienie oznaczało koniec dogrywki i koniec meczu. Dogrywka trwała 5 minut aż Oliver Bierhoff pokonał Petra Koubę i Niemcy mogli cieszyć się z pierwszego Mistrzostwa Europy po zjednoczeniu kraju. 

Euro 2000, Belgia i Holandia

Francja – Mistrz Europy 2000

Francja vs Włochy, te mecze mają długą tradycję na najważniejszych turniejach. W 2000 roku obie reprezentacje zagrały w finale Euro i był to niezwykle zacięty mecz. Droga do finału też nie była usłana różami, bo Włosi awansowali po rzutach karnych, a Francuzi po dogrywce. W finale o włos od złota byli Włosi, którzy prowadzili 1:0, ale w czwartej minucie doliczonego czasu Francuzi wyrównali. W dogrywce to „Trójkolorowi” zadali decydujący cios i po raz drugi w historii zostali Mistrzami Europy

Euro 2004, Portugalia

Grecja – Mistrz Europy 2004

Organizacja turnieju finałowego mistrzostw Europy w 2004 roku przypadła Portugalii. Gospodarze, jako półfinaliści Euro 2000, byli zaliczani do grona głównych faworytów czempionatu. Obok Francuzów – obrońców mistrzowskiego tytułu, aktualnych wicemistrzów Europy Włochów oraz tradycyjnie Niemców – aktualnych wicemistrzów świata. Greków nie wymieniano nawet w szerszym gronie kandydatów do podium. Nic w tym zresztą dziwnego – reprezentacja tego kraju nie miała żadnych sukcesów międzynarodowych na swoim koncie. Przed Euro 2004 wzięła udział w tylko jednym mundialu (1994) i jednych mistrzostwach Europy (1980), obydwa turnieje kończąc na fazie grupowej. Ale do myślenia powinny już dać ekspertom eliminacje, podczas których reprezentacja Grecji okazała się lepsza od Hiszpanii i awansowała na Euro 2004 bezpośrednio (Hiszpanie musieli o to walczyć w barażach).

Turniej finałowy Grecy rozpoczęli od mocnego uderzenia, już w meczu otwarcia pokonując faworyzowanych gospodarzy 2:1. Potem nie było już tak dobrze, bo zremisowali 1:1 z Hiszpanią i przegrali 1:2 z Rosją, z ledwością awansując do fazy pucharowej. Z ledwością pokonywali także kolejne przeszkody w tej fazie, aż do samego finału włącznie. Ale właśnie – pokonywali. Za każdym razem w stosunku 1:0. W ćwierćfinale z Francją, w półfinale z Czechami (po dogrywce) i w finale ponownie z Portugalią, niczym klamrą spinając ten sensacyjny turniej. Nie były to piękne zwycięstwa, a od oglądania greckiej drużyny w akcji mogły rozboleć oczy. Okazało się, że trener Otto Rehhagel dokonał niezwykłej sztuki. Potrafił niesfornych na ogół i temperamentnych greckich piłkarzy przekonać do typowo niemieckiej, żelaznej dyscypliny taktycznej, a dopracowana do perfekcji gra obronna i stałe fragmenty gry okazały się wystarczającego do tego, aby zdobyć złote medale na mistrzostwach Europy.

Droga reprezentacji Grecji do mistrzostwa Europy 2004

Eliminacje:

• W swojej grupie eliminacyjnej reprezentacja Grecji zajęła pierwsze miejsce, przed Hiszpanią, awansując do turnieju finałowego bezpośrednio.

Turniej finałowy (faza grupowa):

• Grecja – Portugalia        2:1
• Grecja – Hiszpania       1:1
• Grecja – Rosja               1:2

Ćwierćfinał:

• Grecja – Francja            1:0

Półfinał:

• Grecja – Czechy            1:0 (po dogrywce)

Finał:

• Grecja – Portugalia         1:0

Kadra reprezentacji Grecji na Euro 2004

• Bramkarze: Andonios Nikopolidis, Konstandinos Chalkias, Teofanis Katerjanakis
• Obrońcy: Jeorjos Seitaridis, Stylianos Wenetidis, Nikos Dambizas, Traianos Delas, Panajotis Fisas, Janis Gumas, Michalis Kapsis
• Pomocnicy: Jorgos Karangunis, Angelos Basinas, Teodoros Zagorakis, Stelios Janakopulos, Wasilis Tsiartas, Pandelis Kafes, Jorgos Jeorjadis, Konstandinos Katsuranis, Wasilis Lakis
• Napastnicy: Angelos Charisteas, Dimitris Papadopulos, Demis Nikolaidis, Zisis Wrizas
• Gwiazda zespołu: Jorgos Karangunis
• Trener: Otto Rehhagel

Euro 2008, Austria i Szwajcaria

Hiszpania – Mistrz Europy 2008

Mistrzostwa rozgrywane w Austrii i Szwajcarii były narodzinami złotej drużyny Hiszpanii. To wtedy utalentowane pokolenie z Półwyspu Iberyjskiego zerwało z powiedzeniem, że „grają jak nigdy, przegrywają jak zawsze”. Hiszpania pokazała nowy styl, kompletną dominację, kontrolę nad meczem i piłką. Rywale byli bezradni. W finale opór stawiali Niemcy, ale jedynego gola strzelili Hiszpanie i po 44 latach (!) ponownie zdobyli złote medale

Euro 2012, Polska i Ukraina

Hiszpania – Mistrz Europy 2012

Turniej nam najbliższy, bo rozgrywany w Polsce i na Ukrainie. Hiszpania miała na swoim koncie złoto ME i złoto MŚ 2010, a kolejne Euro było zwieńczeniem i kilkuletniej dominacji w światowym futbolu. Gwiazdy były już starsze, ale wcale nie słabsze. Reprezentacja Hiszpanii do finału awansowała bez porażki, a w najważniejszym meczu rozbiła Włochów aż 4:0. To był pokaz siły na stadionie w Kijowie. 

Euro 2016, Francja

Portugalia – Mistrz Europy 2016

Hegemonia Hiszpanii została przełamana cztery lata później przez ich sąsiada. Portugalia także doczekała się swojego złotego pokolenia. W finale spotkały się najmocniejsze drużyny, czyli Portugalia i Francja. Bukmacherzy stawiali na Francję, ale to ich rywale zdobyli jedyną bramkę w dogrywce. Dla Portugalii był to historyczny sukces i to oni będą bronić Mistrzostwa Europy na Euro 2020.

Euro 2020, 10 państw

Włochy – Mistrz Europy 2021

Ostatni jak dotąd turniej finałowy mistrzostw Europy w piłce nożnej mężczyzn był pod wieloma względami wyjątkowy i historyczny. Po raz pierwszy termin rozegrania Euro został przesunięty aż o rok. Pierwotnie turniej miał się odbyć w dniach 12 czerwca – 12 lipca 2020, ale ze względu na pandemię COVID-19 został przeniesiony na 2021 rok i rozpoczął się 11 czerwca, a zakończył 11 lipca.

Ale to nie wszystkie nowości, jakie związane są z Euro 2020. Drugą jest liczba organizatorów mistrzostw Europy. Dotychczas turnieje odbywały się w jednym albo co najwyżej dwóch państwach. Natomiast gospodarzami Euro 2020 było aż 11 miast w 10 państwach: Londyn i Glasgow (Wlk. Brytania), Baku (Azerbejdżan), Kopenhaga (Dania), Monachium (Niemcy), Budapeszt (Węgry), Rzym (Włochy), Amsterdam (Holandia), Bukareszt (Rumunia), Petersburg (Rosja) i Sewilla (Hiszpania).

Kolejne nowinki podczas Euro 2020 związane były z kwestiami regulaminowymi. Po raz pierwszy w trakcie meczów turnieju o mistrzostwo Europy w piłce nożnej używano systemu wideo weryfikacji VAR. Był to także pierwszy w historii turniej międzynarodowy, w którym każda drużyna mogła w trakcie meczu dokonać pięciu zmian zawodników.

Mecz finałowy Euro 2020 został rozegrany 11 lipca 2021 roku na stadionie Wembley w Londynie. Zmierzyły się w nim reprezentacje Włoch i Anglii. Po 90 minutach i dogrywce był remis 1:1. Tytuł mistrzów Europy zdobyli Włosi, którzy wygrali z Anglikami 3:2 w konkursie rzutów karnych.

🏆 Kursy na Mistrzostwa Europy znajdziesz w STS! Odbierz kod promocyjny i typuj faworytów!

Czytaj także:

• Gospodarze Euro – jak wybiera się organizatora piłkarskich ME? Kto gospodarzem Euro 2024?
• Kiedy i gdzie odbędzie się Euro? Terminarz eliminacji i turnieju finałowego ME 2024
• Euro 2008 – 2021, czyli reprezentacja Polski w piłkarskich mistrzostwach Europy
• Kto mistrzem Europy? Typy i kursy na zwycięzcę EURO 2024!
• Grupy Euro 2024. Gdzie może trafić Polska. Kto z kim zagra w turnieju?
• Baraże Euro 2024. Polska pojedzie na turniej do Niemiec?
• EURO 2024: Gdzie oglądać? Transmisje meczów na żywo, online, tv

Ciekawostki i rekordy Mistrzostw Europy w piłce nożnej

• Tylko trzykrotnie zdarzyło się, że reprezentacja kraju goszczącego uczestników turnieju finałowego zdobywała złote medale. Było to w 1964 roku (Hiszpania, po zwycięstwie w finale z ZSRR), 1968 (Włochy, po remisie 1:1 z Jugosławią w pierwszym meczu finałowym i zwycięstwie 2:0 w powtórzonym finale) i w roku 1984, gdy Francja pokonała w finale 2:0 Hiszpanię. 
• Również trzykrotnie miała miejsce taka sytuacja, że gospodarz bądź współgospodarz Mistrzostw Europy nie wyszedł z grupy. Dotyczy to Belgii w 2000 roku, Austrii i Szwajcarii w 2008 roku oraz – niestety – Polski i Ukrainy w roku 2012. 
• EURO 2012 było też pierwszym, w którym gospodarze nie mieli w turnieju ani jednego sędziego reprezentującego swój kraj. 
• Jedyną drużyną, której udało się obronić tytuł mistrzów Europy jest Hiszpania, która zdobywała go w dwóch turniejach z rzędu: w 2008 i 2012 roku.
• W latach 1960-1992 za zwycięstwo przyznawano 2 punkty, od Euro 1996 wygrana to 3 punkty.
• Rekord frekwencji podczas meczu eliminacji Mistrzostw Europy miał miejsce w 1968 roku, gdy Szkocja grała z Anglią a na stadionie Hampden zasiadło 130 tys. widzów. 
• Rzut monetą zadecydował o zwycięstwie w półfinale Euro 1968. W meczu Włochy vs ZSRR więcej szczęścia mieli ci pierwsi.
• Puchar Henriego Delaunaya, czyli puchar mistrzostw Europy waży 8 kg i mierzy 60 cm.
• Najstarszym piłkarzem podczas Euro był Gabor Kiraly z reprezentacji Węgier, który w meczu na Euro 2016 miał 40 lat i 74 dni.
• Najmłodszym piłkarzem w historii Euro był Jetro Willems z Holandii. Na Euro 2012 miał 18 lat i 71 dni.
• Pierwszą czerwoną kartkę w historii ME zobaczył Anglik Alan Mullery. Wydarzyło się to podczas półfinału Euro 1968 w meczu Anglii z Jugosławią. 
• Podczas Euro 2020 po raz pierwszy został użyty system VAR, czyli wideoweryfikacji spornych sytuacji, które mają ułatwić arbitrom podjęcie prawidłowej decyzji

Najlepsi strzelcy Mistrzostw Europy w historii (łącznie):

1. Michel Platini (Francja), Cristiano Ronaldo (Portugalia) – 9 goli
2. Alan Shearer (Anglia) – 7 goli
3. Ruud van Nistelrooy (Holandia), Patrick Kluivert (Holandia), Wayne Rooney (Anglia), Thierry Henry (Francja), Zlatan Ibrahimović (Szwecja), Nuno Gomes (Portugalia), Antoine Griezmann (Francja) – 6 goli

Najwięcej meczów na Euro (suma występów) mają:

1. Cristiano Ronaldo (Portugalia) – 26
2. Bastian Schweinsteiger (Niemcy) – 18
3. Gianluigi Buffon (Włochy) – 17
4. Cesc Fabregas (Hiszpania), Andres Iniesta (Hiszpania), Lilian Thuram (Francja), Edvin van der Sar (Holandia) – 16 meczów

Cristiano Ronaldo z Portugalii wciąż może poprawić swoje statystyki meczów i goli na Mistrzostwach Europy. Gwiazdor ma już 39 lat, ale dzięki jego forma wcale nie jest gorsza. Portugalczyk od zawsze dbał o zdrowy tryb życia i kondycję, przez to jest na światowym szczycie od wielu, wielu lat. Turniej w Niemczech będzie jego prawdopodobnie ostatnim w reprezentacyjnej karierze, dlatego zrobi wszystko, by wygrać rywalizację!

Najbardziej utytułowane drużyny Mistrzostw Europy

• Najwięcej występów w turnieju finałowym Mistrzostw Europy ma piłkarska reprezentacja Niemiec – 12. Jedenaście razy uczestniczyła w nim Rosja (licząc wraz z ZSRR), a 10 razy Hiszpania. 
• Najwięcej tytułów mistrzowskich mają Niemcy i Hiszpanie – po trzy. Dwukrotnie złote medale zdobywali Francuzi, a po jednym razie: ZSRR, Włochy, Czechosłowacja, Portugalia, Holandia, Dania i Grecja. 
• Najwięcej medali ma na swoim koncie reprezentacja Niemiec – 9 (3 złote, 3 srebrne i 3 brązowe). 

Polskie rekordy na Mistrzostwach Europy

• Najwięcej goli na Euro dla reprezentacji Polski – Jakub Błaszczykowski (3)
• Najwięcej asyst na Euro dla reprezentacji Polski – Jakub Błaszczykowski, Kamil Grosicki (obaj po 2).
• Najwięcej meczów na Euro dla reprezentacji Polski – Robert Lewandowski, Jakub Błaszczykowski, Łukasz Piszczek (wszyscy po 8).