Jak grać w dart? Zasady gry w darta

Dart cieszy się ogromnym zainteresowaniem. Gra polegająca na rzucaniu lotkami do tarczy zdobyła uznanie zarówno w pubach, jak i na zawodowych arenach sportowych. W Polsce popularność darta systematycznie rośnie i coraz więcej osób nie tylko ogląda zmagania zawodowców, ale również próbuje własnym sił w tej bardzo interesującej, choć prosto wyglądającej grze zręcznościowej. Dobrze jest więc zapoznać się z tym, jak grać w darta oraz jakie są zasady gry.

Co to jest dart?

W wielu lokalach, pubach, kawiarniach czy nawet restauracjach w całej Polsce automaty do gry w darta elektronicznego zaczęły pojawiać się głównie na początku lat 90. poprzedniego stulecia, choć sama gra ma o wiele dłuższą i bogatą historię. W naszym kraju jednak przez wiele lat nie była znana. A do niedawna pewnie niejeden z nas nie miał pojęcia o tym, że rzucanie lotkami do tarczy, to nie tylko barowa rozrywka, która najlepiej wychodzi „po piwku”, ale – przede wszystkim – rozwijająca się w szalonym tempie dyscyplina sportu, która ma rzesze zwolenników na całym świecie. Jak również rzeszę zapalonych graczy zakładów bukmacherskich.

Dart to gra typowa gra zręcznościowa, w której gracze starają się trafić w określone pola na okrągłej tarczy, używając małych, ostro zakończonych rzutek (lotek). Tarcza jest podzielona na ponumerowane segmenty, a celem gry jest zdobywanie punktów poprzez trafienie w określone sekcje, takie jak „bullseye” (środek tarczy) lub pierścienie, które oferują pole punktowane podwójnie oraz pola punktowane potrójnie. Typowy format gry, jak np. „501”, to pojedyncza rozgrywka polegająca na rozpoczęciu z pulą 501 punktów i stopniowym jej zmniejszaniu aż do zera, gdzie ostatni rzut musi trafić w pole o podwójnej wartości (tzw. „double out”). Na tarczy dart najbardziej punktowym polem jest „treble 20”, czyli potrójna 20 – jedną lotką można zdobyć aż 60 punktów.

Dart to jednak nie tylko gra towarzyska znana z angielskich pubów, ale również profesjonalny sport, regulowany przez organizacje takie jak Professional Darts Corporation czy Polska Organizacja Darta (POD). W rywalizacjach, takich jak turnieje rangi światowej, gracze muszą stosować się do surowych zasad dotyczących techniki rzutu, punktacji i sprzętu.

Odmiany gry są rozmaite, m.in. „Cricket”, gdzie gracze muszą zamknąć wybrane pola, a także „Around the Clock”, gdzie celem jest trafianie kolejnych liczb w porządku rosnącym. Dzięki prostym zasadom, ale wymagającej technice, dart jest popularny w barach, pubach oraz w międzynarodowych turniejach, takich jak mistrzostwa świata w darta.

Tarcza do darta. Jak wygląda?

Współczesny wygląd tarczy darterskiej przypisuje się Brianowi Gamlinowi, stolarzowi z Lancashire, który ustalił w 1896 roku pola w ten sposób, by najbardziej… karać niedokładność graczy. I tak np. obok pola najwyżej punktowanego, czyli oznaczonego 20, znajduje się wartość najniższa, czyli 1. Podobnie jest z kolejnymi wartościami. Pomiędzy 19, a 17 znajduje się 3, a 2 umiejscowiona jest pomiędzy 17, a 15. Dlatego tym, co najważniejsze w darcie jest, rzecz jasna, precyzja.

Tarcza podzielona jest na 20 trójkątnych pól, a także środek. Punktacja wygląda następująco: każdy segment zawiera pola wartości pojedynczej, które są zdecydowanie największe. W środku segmentu znajduje się niewielki pasek wartości potrójnej. A zewnętrzny pierścień, to wartość podwójna, która ma niezwykle istotne znaczenie dla zakończenia gry (czytaj niżej). W środku znajduje się okrągłe, czerwone pole, czyli tzw. „bullseye” o wartości 50 punktów. Które otoczone jest – na tarczach klasycznych – zieloną obwódką o wartości 25 punktów.

Warto jeszcze dodać, że tarcza musi być zawieszona na odpowiedniej wysokości. Jej środek, czyli bullseye, musi się znajdować na wysokości 173 cm nad ziemią. Do tarczy trzeba też rzucać z odpowiedniej odległości, a linia nosi nieprzetłumaczalną na nasz język nazwę oche (czyt. oki). Odległość rzutu odmierza się na dwa sposoby. Albo w linii prostej do tarczy i wynosi ona 2,37 m, albo też po przekątnej od środka tarczy, która wynosi 2,93 m.

Zasady gry w darta

Podstawowym celem gry w dart jest zredukowanie początkowej liczby punktów, zazwyczaj 501 lub 301, do zera poprzez trafienia w sektory tarczy, jednak aby zakończyć grę, ostatni rzut musi trafić w sektor podwójny. Gracze rzucają na zmianę, wykonując po trzy rzuty w swojej turze. Jeśli liczba punktów po rzucie przekroczy zero, tura gracza kończy się, a jego wynik zostaje cofnięty do stanu sprzed rzutu.

W profesjonalnych zmaganiach, istnieją różne odmiany gry, np. cricket, gdzie celem jest zamknięcie określonych sektorów i zdobywanie punktów poprzez ich trafienia, jednak podstawowa zasada zbijania punktów do zera pozostaje kluczowa. Gra wymaga nie tylko celności, ale również strategicznego myślenia, szczególnie w końcowych fazach, kiedy trafienie odpowiednich sektorów decyduje o zwycięstwie.

W trakcie zawodowych zmagań istnieją precyzyjnie określone standardy dotyczące wielkości tarczy, wagi rzutek oraz odległości rzucającego od tarczy. Gra w darta jest popularna zarówno w domowych rozgrywkach, jak i w profesjonalnych ligach na całym świecie, a jej zasady pozostają niezmienne niezależnie od poziomu zaawansowania graczy.

Linia rzutu

Linia rzutu w darcie, zwana także „oche”, to wyznaczona linia, za którą muszą stać w trakcie rzutów w stronę tarczy. Jest to kluczowy element gry, ponieważ zapewnia równą odległość dla wszystkich graczy, co wpływa na uczciwość rywalizacji. Standardowa odległość między linią rzutu a tarczą wynosi 2,37 metra (7 stóp i 9,25 cala) dla rozgrywek profesjonalnych i turniejowych.

Gracze nie mogą przekroczyć ustalonej linii podczas rzutu, choć mogą się do niej zbliżyć. Często stosuje się oznaczenie linii rzutu na podłodze, aby wyraźnie pokazać, gdzie gracze powinni się ustawić. Jeżeli gracz przekroczy „oche”, sędzia może anulować rzuty.

Zasady gry double in i double out

W darcie zasady double in i double out dotyczą sposobu rozpoczęcia i zakończenia gry, i są często stosowane w rozgrywkach takich jak „501” czy „301”. Te warianty gry wprowadzają dodatkowe wymagania dotyczące pierwszego i ostatniego rzutu, co zwiększa poziom trudności i strategiczne aspekty gry.

W skrócie – double in oznacza, że gra musi zostać rozpoczęta trafieniem w podwójne pole. Gracz nie może zacząć odejmować punktów od swojego wyniku, dopóki nie trafi w jedno z pól podwójnych na tarczy. Z kolei double out to zasada, według której gracz musi zakończyć grę, trafiając w pole podwójne. Kiedy gracz redukuje swoje punkty i osiąga poziom, na którym mógłby zakończyć grę, ostatni rzut musi być wykonany w pole podwójne, aby dokładnie zredukować liczbę punktów do zera. Oznacza to, że jeżeli gracz ma na przykład 40 punktów, aby wygrać, musi trafić w podwójną 20.

Dart punktacja. Jak liczone są punkty?

Punktacja w darcie zależy od tego, w jakie punktowane pole trafi rzutka. Tarcza podzielona jest na 20 numerowanych sektorów, o wartościach od 1 do 20. Dodatkowo tarcza ma dwa ważne pierścienie: zewnętrzny i wewnętrzny, które modyfikują wartość trafionych sektorów.

Standardowa punktacja wygląda następująco: jeśli rzutka trafi w duże pole danego sektora, liczba punktów odpowiada wartości tego sektora. Zewnętrzny pierścień, który otacza tarczę, to tzw. pole podwójne – jeśli rzutka trafi w ten obszar, wartość sektora zostaje podwojona (np. trafienie w pole 20 w zewnętrznym pierścieniu daje 40 punktów). Wewnątrz tarczy znajduje się również mniejszy, wewnętrzny pierścień, tzw. pole potrójne – trafienie w to miejsce potraja wartość sektora (np. trafienie w potrójną 20 daje 60 punktów).

Dart – rodzaje gier

Zdecydowanie najpopularniejszą grą w lotki jest tzw. 501 double out. To właśnie w tej odmianie rozgrywane są wszystkie najważniejsze zawody zarówno w lotkach klasycznych, jak i elektronicznych. Wśród profesjonalistów, jak i amatorów. Choć rodzajów gier w darta jest bardzo wiele, to właśnie 501 DO absolutnie zdominowała rywalizację i inne odmiany rozgrywane są praktycznie wyłącznie podczas rozgrywek towarzyskich.

W zasadzie jedyną odmianą darta, którą – choć szalenie rzadko – rozgrywa się na zawodach jest tzw. Cricket. Chodzi w nim o jak najlepszą celność graczy. By skompletować Cricketa należy po trzy razy zaliczyć – w dowolnej kolejności – 15, 16, 17, 18, 19 i 20. Można to uczynić jedną lotką, trafiając od razu wartość potrójną danego segmentu. Należy również trzy razy trafić w środek. Przy czym trafienie czerwonego środka oznacza dwa punkty, a zielonego jeden.

Z innych odmian gry w darta należy wyróżnić 170 DO, 180 DO, 301 DO, 701 DO, czy 901 DO, w których zasady są identyczne, jak w 501 Jest – po prostu – mniej lub więcej punktów na początku gry. Do tego – w darcie elektronicznym – grywa się w ruletkę, kiedy to maszyna losuje liczbę, którą należy trafić i w ten sposób zdobywa się jeden punkt. Za trafienie w wartość podwójną – dwa, a w potrójną – trzy.

Czytaj również:

• Jak obstawiać darta? Poradnik dla fanów gry w lotki
• Sprawdź typy na darts i analizy bukmacherskie największych wydarzeń darterskich

Dart klasyczny, a elektroniczny

Podstawową różnicą pomiędzy dwiema najpopularniejszymi odmianami darta jest to, że na tarczach elektronicznych, zbudowanych z plastiku, automat liczy za nas punktu i pokazuje wartość, która pozostała do końca gry. Ponadto kosz tarczy elektronicznej jest często tańszy od „prawdziwej” tarczy do gry standardowej. Do tego lotki do darta elektronicznego mają plastikowe końcówki. Tarcza do darta klasycznego zbudowana jest z sizalu, czyli trwałego, sprasowanego włókna pozyskiwanego z agawy sizalowej, z którego produkuje się również m.in. liny alpinistyczne.

Czasami można spotkać się z błędnym określeniem, że jest to tarcza korkowa, co jest oczywistą nieprawdą. Do tarczy sizalowej rzuca się lotkami zakończonymi ostrym, metalowym grotem, a punkty liczą sędziowie, którzy zapisują stan gry na specjalnych tablicach.

Oczywiście w darcie amatorskim punkty często liczą sobie też sami zawodnicy. Wszyscy darterzy bardzo cenią sobie taki sposób liczenia punktów, a podczas turniejów klasyfikacyjnych, w których udział bierze nawet kilkuset zawodników, do liczenia stają nawet najlepsi darterzy na świecie, którzy liczą mecz innym zawodnikom. Taka jest tradycja, która buduje specyficzną, świetną atmosferę tej społeczności.

Turnieje w dart. Które są najważniejsze?

Oczywiście tym, co najbardziej elektryzuje i przyciąga zawodników, a także fanów darta są turnieje. Tych, na całym świecie, rozgrywa się mnóstwo. Od lokalnych, barowych zawodów, w których stawką jest określona suma do wydania w bufecie, po ogromne, telewizyjne zmagania, w których wygrać można nawet pół miliona funtów. Obecnie pieczę nad tym najpopularniejszym, zawodowym dartem trzyma już tylko jedna organizacja. Chodzi o Professional Darts Corporation, czyli PDC. Do niedawna, konkretnie do sierpnia 2020 roku, istniała jeszcze konkurencyjna i starsza federacja, czyli British Darts Organisation, która jednak – w wyniku nieudolnego zarządzania – przestała istnieć.

Mistrzostwa świata

Jest to najważniejszy turniej dla zawodowców w światowym darcie, rozgrywany na przełomie roku. Pierwsze zawody tej rangi, w 1978 roku, zorganizowała federacja BDO. Wygrał Walijczyk Leighton Rees.

Od 1994 roku, kiedy konkurencyjna organizacja PDC zorganizowała swoje mistrzostwa świata, odbywały się – aż do 2020 roku – dwa turnieje o tak prestiżowy tytuł, w których występowali różni gracze. Z czasem PDC zdobywała coraz większy prestiż i uznanie i celem najlepszych zawodników w BDO było przejście do popularniejszej, lepszej pod względem sportowym, a także finansowym organizacji. BDO próbowała walczyć. Np. tym, że od 2001 roku zaczęła organizować specjalne mistrzostwa świata dla kobiet. Niewiele to jednak pomogło, a obecnie w organizacji PDC, razem z mężczyznami, również występują panie.

Premier League Darts

To turniej, którego tegoroczna edycja rozpoczęła się w kwietniu. Należy do jednego z najbardziej cenionych darterskich wyzwań, bo odbywa się od 2005 roku i przez określony czas (najczęściej ok dwóch miesięcy) 10 najlepszych zawodników rywalizuje najpierw w formie ligowej, systemem każdy z każdym, a dopiero po rozegraniu dużej liczby spotkań następuje faza pucharowa. Celem Premier League Darts jest wyłonienie zawodnika, który potrafi utrzymać wysoką formą na dłuższym dystansie czasowym.

World Cup of Darts

Zapoczątkowana w 2010 roku rywalizacja należy do najpopularniejszych turniejów wśród sympatyków darta. Są to bowiem zawody o wyłonienie najlepszej darterskiej pary na świecie z jednego kraju. Zawodnicy występują w tym turnieju nie w swoich personalizowanych koszulkach, ale w barwach narodowych, a często na scenie pojawiają się darterzy, który nie występują w największych turniejach. W World Cup of Darts występują 32 narodowe duety, a warto zaznaczyć, że nie brakuje np. graczy z Filipin, Singapuru, Grecji czy… Gibraltaru. W World Cup of Darts regularnie występują także Polacy. W 2020 roku Puchar Świata zdobyli Walijczycy – Gerwyn Price i Jonny Clayton.

Masters

Odbywa się od 2013 roku z udziałem 24 najlepszych zawodników rankingu Order of Merit PDC i trwa trzy dni. Ośmiu najwyżej sklasyfikowanych graczy rozstawionych jest od drugiej rundy. Pozostali grają w rundzie pierwszej. Zwycięstwo w nim należy do najbardziej prestiżowych w całym darterskim kalendarzu. Zwyczajowo jest to pierwszy ważny turniej po mistrzostwach świata i odbywa się pod koniec stycznia.

UK Open

Turniej „z brodą”, bo jego początek sięga 2003 roku. Bierze w nim udział wielu zawodników. W tym roku na starcie stanęło aż 151 zawodników, a ci najlepsi w rankingu Order of Merit rozstawieni byli w późniejszych rundach. Rywalizacja trwa zaledwie trzy dni i zawodnicy muszą rozgrywać po kilka meczów dziennie.

World Matchplay

To zmagania, których historia sięga aż 1994 roku, rywalizacja rozgrywana jest latem i trwa tydzień. Specyfiką tego turnieju jest to, że spotkania są długie. By wygrać w finale zawodnik musi zwyciężyć rywala w aż 18 partiach. W zmaganiach bierze udział 16 zawodników z rankingu Order of Merit i 16 z kwalifikacji. Charakterystyczną cechą tego turnieju było to, że od początku rozgrywany był w Winter Gardens w Blackpool. W 2020 roku, z powodu pandemii koronawirusa, został przeniesiony do Milton Keynes. W tym roku ma wrócić do Blackpool.

World Grand Prix

To turniej z historią sięgającą 1998 roku. W którym, podobnie, jak w mistrzostwach świata, o zwycięstwie w meczach decydują sety, a nie pojedyncze partie (legi). By wygrać seta należy wygrać 3 legi. Może zatem zdarzyć się tak, że zawodnik, który wygra więcej pojedynczych partii, przegra całe spotkanie. Przykład? Jeżeli mecz trwa do trzech wygranych setów i zwycięzca spotkania każdego seta wygrał w stosunku 3:2, a dwa sety przegrał 0:3, to w pojedynczych rozgrywkach mamy 12:9 dla gracza, który przegrał spotkanie.

Grand Slam of Darts

Cechą charakterystyczną tego turnieju jest to, że najpierw 32 graczy zostaje podzielonych na osiem 4-osobowych grupy i toczona jest rozgrywka każdy z każdym, a więc wszyscy zawodnicy w danej grupie rozgrywają po trzy mecze. Z grup wychodzą po dwaj najlepsi zawodnicy, którzy następnie rywalizują w systemie pucharowym aż do finału Gram Slam of Darts.

W ostatnich latach w darterskim kalendarzu profesjonalistów pojawiły się kolejne turnieje, w których rywalizują najlepsi zawodnicy na świecie. Zalicza się do nich: Players Championship Finals, Champions League od Darts czy World Series of Darts Finals. Turnieje te, choć stoją na bardzo wysokim poziomie, jak na razie nie mają takiego prestiżu, jak te omówione powyżej. Specyficznym turniejem są także mistrzostwa Europy, bowiem nich nazwa ma niewiele wspólnego ze stanem rzeczywistym. Otóż w zmaganiach tych, jedynych, które na stałe odbywają się poza Wielką Brytanią, nie występują jedynie Europejczycy. Mało tego, w 2010 roku mistrzem Europy został Simon Whitlock, zawodnik z… Australii.

Krzysztof Ratajski – polska legenda darts

O ile wspomniany Krzysztof Ratajski jest najlepszym z Polaków, który kiedykolwiek grał w darta, o tyle absolutną legendą tej dyscypliny sportu jest Phil Taylor, który w 2020 roku postanowił zakończyć karierę. To dzięki niemu, jemu niesamowitej, niespotykanej nigdy wcześniej grze, lotki osiągnęły taki poziom popularności wśród kibiców, a także taki poziom organizacyjno-finansowy. „The Power”, bo takie pseudonim nosił w trakcie kariery Anglik, wyczyniał przy tarczy takie rzeczy, których nie robił przed nim nikt. I pewnie,w niektórych aspektach, nikt nigdy robił nie będzie.

Trudno jest zliczyć wszystkie jego turniejowe zwycięstwa. 16 razy (2 razy w BD i 14 razy w PDC) był mistrzem świata. Wygrał wszystkie najważniejsze turnieje, a licząc tylko te najbardziej prestiżowe odniósł – uwaga – 87 zwycięstw! To niebotyczna wręcz liczba wygranych turniejów na przestrzeni nieco ponad 30 lat. Łącznie wygrał ponad 200 turniejów w karierze, a jego przygoda z dartem zaczęła się w dzieciństwie. Choć grał wówczas dlatego, bo lubił.

Na poważnie zajął się dartem, gdy był pracownikiem firmy wykonującej… uchwyty na papier toaletowy. Na urodziny otrzymał od żony lotki i zaczął grać w pubie, gdzie przesiadywał inny z wielkich darterów, Eric Bristow, który dostrzegł w Taylorze nieokreślony talent. Tak zaczęła się gigantyczna kariera człowieka, który na zawsze odmienił darta i wywrócił do góry nogami myślenie o nim, jako o barowej rozrywce. Do dziś każdy początkujący, a nawet zawodowy darter marzy o tym, by grać, jak Phil Taylor.