Bezpieczeństwo w F1. Bezpieczeństwo kierowcy jest najważniejsze!

Temat bezpieczeństwa kierowców w Formule 1 jest absolutnie najważniejszy jeśli chodzi o regulacje i ogólne zasady Formuły 1. Organizatorzy dokładają wszelkich starań, aby kierowcy byli zabezpieczeni w trakcie trwania wyścigu i samego wypadku Jak dla się o bezpieczeństwo kierowców w Formule 1?

Bezpieczeństwo kierowcy w Formule 1

Formuła 1 nie jest bezpiecznym sportem. I to mówiąc delikatnie. W końcu w trakcie wyścigu przeciążenia są bardzo duże, w momencie przyspieszania jest to nacisk rzędu zazwyczaj 2G, podczas hamowania około 5G, natomiast na zakrętach od 4G do 5G. W momencie wypadku wartości przeciążenia są już ekstremalnie duże i zagrażają życiu kierowców. Rekordzistą jest niestety Robert Kubica, który w trakcie Grand Prix Kanady uderzył o w betonową bandę przy prędkości 232 km/h. Czujniki zmierzyły wówczas… 75G. Eksperci do dziś uważają za cud fakt, że Polak wyszedł z tego wypadku bez większego szwanku. Te oraz wiele innych, dramatycznych i tragicznych zdarzeń wymusiły na władzach F1, aby zwiększyć bezpieczeństwo kierowców i w jak najkrótszym czasie udzielić mu niezbędnej pomocy. Wszelkie systemy muszą przede wszystkim chronić głowę kierowcy w trakcie wypadku oraz utrzymać oddech kierowcy.

Samochód bezpieczeństwa, system przeciwpożarowy, testy zderzeniowe czy zaawansowany system pasów bezpieczeństwa to tylko niektóre kwestie bezpieczeństwa kierowców w trakcie wyścigów sezonu Formuły 1. Bolidy wyposażone są w bardzo rozbudowane części nadwozia, mające na celu zniwelowanie ryzyka do całkowitego minimum. Wiele zmieniło się po wypadku Felipa Massy, który musiał przejść skomplikowane operacje aby wrócić do pełni zdrowia. Co ważne, Formuła 1 wyciąga wnioski z każdego zdarzenia wyścigowego i przekłada to w badaniach kwestii bezpieczeństwa kierowców na torze.

Co to jest system HANS?

System HANS (ang. Head and Neck Support) w Formule 1 to specjalna karbonowa część, mająca na celu zabezpieczenie głowy i szyi kierowcy przed urazami w przypadku wypadku lub kolizji. HANS został wprowadzony w celu zwiększenia mechanicy bezpieczeństwa kierowców podczas wyścigów samochodowych, w tym w Formule 1.

HANS składa się z przynajmniej dwóch podstawowych elementów: pasów na ramiona oraz specjalnej nakładki na kark i górną część klatki piersiowej. Kierowca zakłada HANS na siebie, a pasy na ramiona są przymocowane do kasku. Nakładka na kark jest zaprojektowana tak, aby utrzymać głowę kierowcy w stabilnej pozycji podczas wypadków, co minimalizuje ryzyko urazów szyi i kręgosłupa. Ważne jest, aby ruch głowy nie był w żadnym stopniu ograniczony, podobnie jak prowadzenie samochodu. Kierowcy są w stanie normalnie kontrolować pojazd w ekstremalnych warunkach wyścigowych.

System HANS wielokrotnie się sprawdził i w ostatnich latach przypisuje się mu uratowanie zdrowia lub nawet życia kilku kierowcom Formuły 1, a także zmniejszenie liczby urazów szyi w tym sporcie. System jest teraz obowiązkowy dla wszystkich kierowców Formuły 1, a jest również używany w wielu innych seriach wyścigowych.

Co to jest system HALO?

System HALO składa się z zakrzywionego pałąka wykonanego z mocnego tytanu, który jest umieszczony nad kokpitem kierowcy. Celem systemu HALO jest ochrona kierowcy przed uderzeniami od góry, takimi jak te spowodowane przez odłamki, inne samochody lub elementy toru. Pałąk jest zaprojektowany w taki sposób, aby wytrzymać ogromne siły przeciążenia oraz nacisk zewnętrzny. W razie wypadku system może wytrzymać uderzenia o sile nawet dwunastu ton kilogramów, co odpowiada wadze… około 16 samochodów Formuły 1.

System HALO to teoretycznie nowość w Formule 1, która jest obecna od kilku sezonów. Bez dwóch zdań to przełomowa zmiana, która początkowa budziła kontrowersje przez nietypowy wygląd, jednak ostatnie okazała się niezwykle ważną częścią auta, która również uratowała kilku kierowców. Wielokrotnie w trakcie wyścigów były sytuacje, że wskutek zdarzenia na torze przednie koła inne bolidu miały kontakt z głową kierowcy zasiadającego z przodu w monokoku. Takie sytuacje były nawet na starcie wyścigu. Na szczęście system HALO idealnie chroni głowy kierowcy i nie dopuszcza do uszkodzeń kasku i przede wszystkim głowy kierującego.

System HALO zadziałał w lipcu 2022 roku w wypadku z udziałem Zhou Guanyu z zespołu Alfa Romeo. Bolid chińskiego kierowcy obrócił się do góry kołami i sunął przez pobocze, uderzając z impetem w siatkę grodzącą tor z trybunami. System HALO wytrzymał „szorowanie” po torze i dzięki temu głowa Zhou była zabezpieczona. Mimo bardzo silnego uderzenia w siatkę, bolid wytrzymał potężny nacisk i uratował zawodnika. Mimo koszmarnego i tragicznego wyglądu, kwadrans później zawodnik był już w padoku… bez żadnych obrażeń. Wypadek ten znów pokazał, że bolidy Formuły 1 są niemal gwarancją bezpieczeństwa.

Czytaj dalej:

• Strategie jak obstawiać F1. Niezbędnik typera
• Zasady F1. Wszystko, co musisz wiedzieć o Formule 1 w pigułce!
• Sprawdź typy na Formułę 1!
• Jak działają pit stopy od strony technicznej w Formule 1?

Konstrukcja klatki bezpieczeństwa w bolidzie

Klatka bezpieczeństwa jest kluczowym elementem konstrukcyjnym mającym na celu ochronę kierowcy w przypadku wypadku. Wykonana jest z włókna węglowego, przez co jest odporna na zderzenia i wytrzymała na wszelkie uderzenia. Klatka bezpieczeństwa w Formule 1 składa się z kilku elementów, a jej konstrukcja musi spełniać rygorystyczne normy bezpieczeństwa narzucone przez Międzynarodową Federację Samochodową (FIA).

Główną częścią klatki bezpieczeństwa jest monokok, czyli miejsce, w którym zasiada kierowca. Jest to najbardziej wytrzymała część bolidu, która w przypadku wypadku absorbuje energię i zapewnia ochronę przed deformacją. Wykonana jest ze specjalnych stopów, zapewniających maksymalną statyczność i pełnię bezpieczeństwa.

Kaski w F1

To trzon bezpieczeństwa kierowcy, a produkcja kasków w Formule 1 oparta jest na szeregu regulacji, które dają niemal stuprocentową gwarancję bezpieczeństwa. Kaski są robione indywidualne, aby były odpowiednio wyważone pod wymiar kierowcy i ruch głowy był przy tym swobodny. Kask składa się z dwóch głównych części: skorupy i wyściółki. Skorupa jest wykonana z lekkiego, ale wytrzymałego materiału, takiego jak włókno węglowe lub kevlar. Jest ona zaprojektowana tak, aby amortyzować uderzenia i rozpraszać energię. Wyściółka jest wykonana ze spienionego polistyrenu (EPS). Pochłania ona energię uderzenia, chroniąc czaszkę kierowcy przed bezpośrednim kontaktem ze skorupą. Budowa kasku jest definiowana skrupulatnym regulaminem, jednak malowania pozostają inwencją kierowców.

Ponadto kaski są wyposażone w zestaw komunikacyjny z zespołem, który zapewnia łączność między kierowcą a inżynierami w trakcie jazdy. Złożony system wentylacji pomaga utrzymać komfort kierowcy w czasie wyścigu, podobnie jak wizjer, chroniący oczy kierowcy przed zanieczyszczeniami, uderzeniami oraz światłem.

Kombinezon w F1

Kombinezony Formuły 1 są wykonane z Nomexu, czyli materiału ognioodpornego i bardzo wytrzymałego. Kombinezon składa się z pięciu warstw Nomexu, które są połączone ze sobą za pomocą szwów lub specjalnej taśmy klejącej. Kombinezon jest również wyposażony w system wentylacji, który pomaga utrzymać komfort kierowcy w czasie wyścigu.

Każdy pamięta przerażający wypadek Romaina Grosjeana podczas Grand Prix Bahraju w 2020 roku. Wówczas francuski zawodnik z impetem uderzył w bandę, po czym jego bolid się rozłamał i doszło do potężnego wybuchu. Kierowca Haasa spędził w kokpicie pełnym płomieni blisko pół minuty! Tylko i wyłącznie dzięki wysokiej technologii kombinezonie wyszedł z tego bez szwanku, wyłącznie z poparzeniami dłońmi. Kombinezony w Formule 1 są poddawane bardzo rygorystycznym testom, a po wypadku Romaina Grosejana jeszcze mocniej zaczęto pilnować bezpieczeństwa kombinezonów.

Rękawice w F1

Rękawice F1 są wykonane z zaawansowanych materiałów, takich jak Aramid, Nomex czy Kevlar, które są odporne na ogień. Materiały te są lżejsze niż skóra, co pozwala na lepszą czułość i precyzję ruchów. Rękawice F1 posiadają specjalne wzmocnienia w miejscach, które są najbardziej narażone na zużycie, takie jak kciuk i palec wskazujący. Również specjalne wstawki na dłoniach poprawiają przyczepność do kierownicy.

W Formule 1 rękawice są kluczowym elementem wyposażenia kierowcy, mającym na celu zarówno zapewnienie bezpieczeństwa, jak i umożliwienie precyzyjnej kontroli nad kierownicą. Biometryczne rękawice kierowcę są wyposażone w szereg czujników, które monitorują stan kierowcy i przesyłają informację do zespołu inżynierów.

Pasy bezpieczeństwa kierowców w F1

Kierowcy Formuły 1 są przypięci do swoich samochodów sześciopunktowymi pasami bezpieczeństwa. Dwa pasy ramieniowe, dwa biodrowe i dwa udowe utrzymują kierowcę w miejscu w razie wypadku. Pasy są wykonane z wytrzymałych materiałów, takich jak nylon i poliester, i są zaprojektowane tak, aby wytrzymać siły rzędu 100G.

Kierowcy Formuły 1 są zobowiązani do zapinania pasów bezpieczeństwa przed rozpoczęciem każdego wyścigu. Pasy muszą być zapięte tak ciasno, aby kierowca nie mógł ich łatwo odpiąć. Kierowcy są również zobowiązani do regularnego sprawdzania stanu swoich pasów bezpieczeństwa, aby upewnić się, że są w dobrym stanie i nadają się do użytku.

Aby otrzymać odpowiednią licencję, kierowcy muszą co pewien czas zaliczyć test w szybkim odpinaniu pasów bezpieczeństwa.

Czarna skrzynka w F1

Każdy bolid startujący w Formule 1 jest z kolei wyposażony w czarną skrzynkę, która najczęściej jest montowana za fotelem kierowców. Czarne skrzynki w tej serii wyścigowej pełną inną rolę niż przykładowo w lotnictwie, gdzie na podstawie ich zapisów odtwarzane są momenty katastrof samolotów. W Formule 1 czarna skrzynka ma te same funkcje i zapisuje wszystkie parametry pojazdu, jednak służy do pozyskiwania bardzo ważnych informacji z momentu wypadku na torze.

W pojęciu „czarna skrzynka” zawierają się także różnego rodzaju systemy telemetrii, które zbierają informacje w czasie rzeczywistym i przesyłają do boksów zespołów, gdzie inżynierowie analizują je w celu optymalizacji wydajności samochodu oraz podejmowania decyzji taktycznych.

Odtworzone dane są bardzo dokładnie analizowane i mają niezwykle duży wpływ na regulacje bezpieczeństwa w Formule 1. Dla przykładu, wypadek Romaina Grosjeana dał ogromnie cenne informacje o stanie bolidu, który stał w płomieniach. Czarna skrzynka wytrzymała moment wybuchu i na podstawie jej zapisów wprowadzono bardzo ważne regulacje, które bardzo mocno zniwelowały prawdopodobieństwo wystąpienia podobnych wypadków.