Złoty But. Klasyfikacja strzelców i zdobywcy nagrody w historii

Piłkarscy kibice z wielkim zainteresowaniem śledzą na bieżąco zmiany w klasyfikacji Złotego Buta. Od wielu dekad jest to nagroda, która wyłania najlepszego strzelca spośród najskuteczniejszych piłkarzy Europy. Jak dokładnie można zdobyć Złotego Buta? Czy Robert Lewandowski ma szanse na kolejne wyróżnienie? Czy można zgarnąć nagrodę grając w PKO Ekstraklasie? Oto, czym jest Europejski Złoty But!

Złoty But. Co to za nagroda?

Złotym Butem jest nagroda wręczana na Starym Kontynencie dla zawodnika, który w danym sezonie zdobył najwięcej bramek. Aktualnie brane pod uwagę są jednak tylko osiągnięcie w najwyższych ligach wszystkich państw zrzeszonych w UEFA. To oznacza, że ktoś np. z 2. Bundesligi albo Ligue 2 nie może zostać wyróżniony. Od jakiegoś czasu trofeum to trafia głównie do piłkarzy występujących w pięciu najsilniejszych ligach Europy. Złoty But 2022/2023 zgarnął Erling Haaland, reprezentujący Manchester City. Złoty But 2022 i 2021 wziął natomiast Robert Lewandowski. Wtedy w swoich szeregach nie miała go jeszcze FC Barcelona, tylko Bayern Monachium.

Zasady przyznawania Złotego Buta

Aby zdobyć nagrodę Złotego Buta, nie wystarczy po prostu dużo strzelać. Po sezonie 1995/96 wprowadzono bowiem system współczynników, wedle którego większą wagę mają bramki zdobywane w ramach silniejszej ligi. Może być więc tak, że ktoś ze słabszej ligi (np. polskiej) strzeli więcej goli niż ktoś z ligi mocniejszej (np. z Premier League), ale nagrodę zgarnie i tak ten, kto zdobył mniej goli, bo występuje w silniejszych rozgrywkach. W pięciu najmocniejszych ligach Europy współczynnik wynosi 2, co znaczy, że za jedno trafienie otrzymuje się 2 punkty. To jest najwyższy współczynnik w rywalizacji o Złotego Buta. Z kolei w pozostałych ligach przelicznik jest mniejszy i w zależności od kraju i jego rankingu UEFA może wynosić 1,5 lub 1. To znaczy, że naprawdę trudno jest mieć szansę wyprzedzić zawodnika z Premier League czy Bundesligi, szczególnie jeśli jest to ktoś taki, jak Erling Haaland, Robert Lewandowski czy Harry Kane.

Kontrowersje wokół klasyfikacji Złotego Buta w 1991 roku

W 1991 roku nagroda dla najlepszego strzelca Europy przestała być przyznawana. Było to spowodowane… przez Cypryjski Związek Piłki Nożnej. Wyspiarze z Morza Śródziemnego twierdzili bowiem, że zawodnik w ich lidze strzelił aż 40 goli i nie zgadzali się z werdyktem. Według tego bowiem wyróżnienie miało trafić do Darko Panczewa, Macedończyka z Crveny zvezdy Belgrad, który skompletował 34 trafienia. Sęk w tym, że nikt nie dawał Cypryjczykom wiary. Oficjalne rezultaty mówiły, że najskuteczniejszy gracz ich ligi miał… 19 bramek. Jednak z powodu zamieszania i tak wstrzymano wręczanie Buta do 1997 roku. Wtedy właśnie postanowiono reaktywować nagrodę, ale na nowych zasadach, ze wspomnianym już współczynnikiem. Panczew z kolei na wręczenie zaległej nagrody czekał… aż do 2006 roku.

Złoty But 2024/25 – klasyfikacja

Aktualnie liderem klasyfikacji Złotego Buta jest egipski napastnik Liverpoolu Mohamed Salah. Tuż za jego plecami plasuje się Harry Kane z Bayernu Monachium. Na najniższym stopniu podium jest obecnie polski napastnik – Robert Lewandowski.

1. Mohamed Salah, Liverpool – Egipt – 23 gole, 46 pkt
2. Harry Kane, Bayern Monachium – Anglia – 21 goli, 42 pkt
3. Robert Lewandowski, Barcelona – Polska – 20 goli, 40 pkt
4. Mateo Retegui, Atalanta – Włochy – 20 goli, 40 pkt
5. Erling Haaland, Manchester City – 19 goli, 38 pkt

Czytaj także:

• La Liga – kto królem strzelców ligi hiszpańskiej w sezonie 2024/25?
• Premier League – kto królem strzelców 2024/25? Sprawdź typy i kursy!
• Strzelcy Bundesligi. Kto najlepszym strzelcem ligi niemieckiej?
• Strzelcy Serie A. Kto najlepszym strzelcem ligi włoskiej
• Strzelcy Pro League. Kto najlepszym strzelcem ligi belgijskiej?
• Strzelcy Ekstraklasy. Kto najlepszym strzelcem polskiej Ekstraklasy?

Złoty But — zwycięzcy

Aktualna wersja Złotego Buta funkcjonuje od sezonu 1996/97. Właśnie wtedy wprowadzono system ze współczynnikami. Obecnie ZB jest organizowany przez European Sports Media, czyli stowarzyszenie związane z mediami zajmującymi się piłką nożną.

Złoty But – Robert Lewandowski

Dwukrotnie w swojej karierze nagrodę najlepszego europejskiego snajpera zdobywał Robert Lewandowski. FC Barcelona tego trofeum mu nie zapewniła, ale udało mu się to w Monachium. Polak zdobywał Buta w 2021 i 2022 roku. Za pierwszym razem zrobił to, bijąc przy okazji rekord Bundesligi w liczbie goli strzelonych w jednym sezonie. Na swoim koncie „Lewy” miał wówczas 41 trafień!

Historia Złotego Buta

European Golden Shoe został wręczony po raz pierwszy po sezonie 1967/68. Jej twórcą był znany francuski magazyn „L’Equipe”, a pod uwagę brano wszystkie europejskie ligi. Nie było żadnego punktowego ważenia bramek, stąd nagroda trafiała nie tylko do najsilniejszych rozgrywek. Złoty But dotarł nawet do Rumunii, Bułgarii, Austrii, Belgii czy Cypru. Zresztą to właśnie z powodu Cypryjczyków i ich protestu w latach 1992-96 nagroda nie była wręczana. Wróciła dopiero z nowym systemem zawierającym przelicznik goli na punkty w 1997 roku. Za organizację wręczania wyróżnienia odpowiada teraz stowarzyszenie European Sports Magazines. Najwięcej razy otrzymał ją Lionel Messi (6 razy), a drugi w tym zestawieniu jest Cristiano Ronaldo (4 razy). 10 zawodników, w tym Robert Lewandowski, zgarnęło „dublet”. Najwięcej Złotych Butów trafiło do hiszpańskiej La Liga – aż 15.